The Union Of People's Fedaian Of Iran
اخبار    سرسخن    مقالات سیاسی    اعلامیه ها    ديدگاه ها    کارگری    زنان    دانشجویی    مسئله ملی    اجتماعی    رويدادهای بين المللی    برای جهانی دیگروسوسياليسم    حقوق بشر    گفتارهای رادیویی    یادها    در راه کنگره    اعلان ها    موضوعی    گفتگو      
صفحه اول معرفي و تاريخچه  |   اسناد سازمان  |   آرشيو  |   پيوندهاي ديگر  |   آدرس هاي ما  |   آرشيو مقالات

مصاحبه با سمير امين در باره بحران هاي سرمايه داري و ساختمان يک آلترناتيو سوسياليستي

Neue Deutschland- برگردان ناهيد جعفرپور

در باره سمير امين" سمير امين متولد 4 سپتامبر 1931 در قاهره يکي از مهمترين و مشهورترين روشنفکران جهان سوم است. وي که اقتصادان است بعنوان استاد اقتصاد در دانشگاه داکر سنگال و در پاريس در دانشگاه:
Paris VIII-Vincennes
تدريس مي نمايد. ازسمير امين تا کنون در حدود 50 کتاب در باره تم هاي توسعه سياسي و توسعه تئوريک علني گشته است. ازمهمترين آثار وي مي توان از انباشت در سطوح جهاني نام برد:
از سال 1980 وي مسئول فوروم جهان سوم در پايتخت داکردرسنگال است. در 3 دسامبر 2009 در شهر برلين جايزه آزادي بيان را دريافت نمود

پرسش: جهان در بحران عميق اقتصادي
بسر مي برد. آيا موضوع بر سر يک بحران عادي دوره اي سيستم سرمايه داريست يا مسئله خيلي بيشتر از اين چيز هاست؟
سمير امين: مطمئنا موضوع بسيار بيشتر از يک بحران دوره اي يا يک بحران مالي است. بلکه موضوع بر سر دوره يک بحران ساختاري طولاني مدت سرمايه داريست. ما هم اکنون تخمينا در ميانه همين دوره قرار داريم.

پرسش: کاراکتر اين بحران چيست؟

سمير امين: ما مشخصات اين بحران را دقيقا از خيلي زمان هاي گذشته قبل از بحران مالي ـ انرژي ـ تغذيه ـ و محيط زيست و همچنين تغييرات جوي مي شناسيم. ما ليست تمامي اين نقطه نظرات و پديده هاي بحران ها را که همه به هم وابسته مي باشند را داريم. در مجموع موضوع بر سر بحران سرمايه داري در کليت سيستم و بحران سرمايه داري بعد از جنگ جهاني دوم و امپرياليسم است. مسلما اين دو از يکديگر جدا ناپذيرند. سرمايه داري بعد از جنگ جهاني دوم مفهومش اين است که سرمايه داري به نقطه اي رسيد که ازاين نقطه ادامه انباشت سرمايه داري همواره بي رحم تر و متجاوزتر و منهدم کننده تر به پيش برده مي شود.

بيلان ميان خوب و بد که در آغاز سرمايه داري بنفع خوب تمايل داشت در اين فاصله بسوي بدي پروزنه و گسترده و روشن و آشکار توسعه يافت.

سرمايه داري کنوني در ابتدا و قبل از همه سرمايه داري است که شرکت هايش کمتر بر بازار کنترل دارند ( اوليگو پوله) بلکه بر توليد سيستم اقتصادي حکومت مي نمايند. آنها آنچنان براقتصاد مالي متمرکزند که تنها خود دسترسي بر بازار هاي مالي را دارا مي باشند ( انحصار بازار هاي مالي). دومين موج تمرکز اليگوي سياسي که در سال هاي 70 آغاز شد در فضاي آن سيستمي ساخته شد که من از آن بعنوان امپرياليسم جمعي ( آمريکا، اروپا، ژاپن) نام برده ام. مشتي از کنسرن هاي چند مليتي (ميان 500 تا 5000) در اين فاصله مجموعه عملکردهاي اقتصادي و همچنين عملکردهاي سياسي جهان را کنترل مي کنند.

چه راست هاي احزاب راست و متاسفانه چه چپ ها عملکردهايشان به اين سيستم ياري مي رساند. اين به لحاظ کيفي چيزي جديد است. منوپل ها و اليگوپل ها از قرن 19 وجود داشته اند اما يک چنين قدرتي چون امروز هرگزنداشتند. اوليگوپل ها از طريق دسترسي بي سابقه شان به بازار مالي سلسله مراتبي بازار ها را کاملا بالا بردند. بطوري که امروز آنان بر تجارت و بازار کار و بازار هاي ديگر تسلط دارند.

پرسش: توسعه بحران از سال هاي 70 چگونه بود؟

بعد ازمسئله استاندارد ارزي طلا در مقابل دلار، چه سرمايه گذاري ها و چه درجه رشد بشدت فرو ريختند ـ در آمريکا و اروپا و ژاپن سرمايه گذاري ها و درجه رشد به نصف رسيد ـ در مقايسه با درجات 1945 تا سال 1975. از آن زمان ديگر هرگزبه سطح آنزمان شان نرسيد. بنابراين مي توان با عدل و حق از يک بحران متصل و متوالي انباشت صحبت نمود.
سرمايه به شيوه اي دورويه به آن عکس العمل نشان داد و آنهم به شيوه تمرکز و جهاني سازي. درست بمانند به اصطلاح ( بلا اپوخه ) دوره زيباي سال هاي 1890 تا 1914.
اين خود باعث به وجود آمدن ساختارهائي شد که دومين ( بلا اپوخه) دوره زيباي جهاني سازي مالي سال 1990 تا 2008 را ايجاد نمود.
عمق يافتن جهاني سازي بيشتر از همه با ليبراليزه شدن شديد تمامي بازار ها از بازار هاي مالي گرفته تا بازار کالا ها و همچنين بازار هاي کار همراه بود.

پرسش: اينکه دومين " دوره زيبا" به يک بحران عميق منتهي شد، چون اولين " دوره زيبا" تنها مسئله زمان بود.

سمير امين: بله. من به محدود کساني تعلق دارم ـ همينطور ميان چپ ها و ميان مارکسيست ها ـ که گفته و نوشته اند که " دوره زيبا" هميشگي نيست و به بحراني مالي منتهي خواهد شد. زيرا که مالي شدن و تسلط بازار هاي مالي و مقياس هاي صرفه جوئي موجود در اين بازار ها در مقابل اقتصاد در کليتش نقطه ي ضربه پذيري اين سيستم است. و ديديم که همينطور هم شد.

پرسش: اگر ما طبق حدسيات شما در ميانه اين مرحله بحران ها قرار داريم، تشخيص شما در باره مسير بعدي بحران ها چيست؟

سمير امين: براي اين مسئله بايد يک بازنگري به بحران بلند گذشته بنمائيم. اين بحران سال 1873 کمي بعد از کمون پاريس و تاسيس رايش آلمان شروع شد. همينطور آنزمان هم سرمايه به سقوط درجه سود با تمرکزوبسط وتوسعه جهاني عکس العمل نشان داد. بسط و توسعه به استعماري شدن آفريقا، آسياي جنوب شرقي و به تابعيت کشاندن چين و آمريکاي لاتين با اهرم قروض خارجي انجاميد. مالي شدن سرمايه در آن زمان با تاسيس وال اسريت و لندن سيتي آغاز گرديد. اين خود اولين موج مالي شدن سرمايه و نقطه شروعي براي اولين " مرحله زيبا" بود که همانطور که مي دانيم با اولين جنگ جهاني و انقلاب روسيه به پايان رسيد. بعد از آن بحران هاي سال هاي 20 نازي ها اتفاق افتاد که تا پايان جنگ جهاني دوم در سال 1945 طول کشيد. از آنها به هيچ وجه نمي توان با نام وقايع تاريخي کوچکي چون تغيير دولت ها نام برد بلکه مشخصا شکاف هاي عميق تاريخي بودند. گسترش بحران از نگاه سرمايه تحت مسائل ديگري هم اتفاق افتاد مانند نظم اقتصادي جديد " برتون وود سيستم " از سوي صندوق بين المللي پول و بانک جهاني، پيمان عمومي عوارض مرزي و تجارت " گ آ ت ت "، دلار بعنوان ارز رايج مورد پذيرش کشورهاي ديگر و آمريکا بعنوان لوکوموتيو رهبري کننده جهان. در واقع اگر ما امروز را با گذشته مقايسه کنيم در اين صورت ازسال 1940 بايد نام ببريم.

پرسش: يعني در ميان جنگ ........................

سمير امين: بله. در جهان جنگ هائي در حال اجرا مي باشند: در عراق، در افغانستان، من فلسطين را هم به آنها اضافه مي کنم، تهديد ايران، تهديد چين و روسيه توسط پايگاه هاي ارتش آمريکا در منطقه و غيره
از اين روي ما بايد بر خلاف بسياري از سياستمداران روي هر چيزي توقف کنيم بغير از پايان بحران. ما در ميانه پريودي از هرج و مرج قرار گرفته ايم که نتيجه و پايانش قابل رويت نيست. همه چيز امکان پذير است ـ پيشرفت بسوي بهتر شدن و يا بدتر شدن

پرسش: در سال هاي گذشته در کشورهاي جنوب جهان قدرت هاي اقتصادي مهمي توسعه يافته اند. براي مثال مي توان از کشور هاي " ب ار اي ث" برزيل، روسيه، هندوستان و چين نام برد. اين آيا نشانه اي براي يک نطم جهاني چند مليتي است؟

سميرامين: بله. اما ما بايد به اين توسعه يک نگاه انتقادي بکنيم. اولين بحران که در نتيجه شکست " دوره زيبا" صورت پذيرفت همچنين به رشد جنوب جهان انجاميد. يعني بعد از 1955 " پريوده باندونگ" که در آن کشورهاي آفريقائي، آمريکا لاتيني و آسيائي براي پايان دادن به استعمارگري، مبارزه بر عليه تبعيضات نژادي و براي همکاري هاي فرهنگي اقتصادي خود را قوي نمودند. براي اين پريود انقلاب چين در سال 1949 محرک و انقلاب ويتنام و کوبا نقطه اوج و همچنين جنبش هاي ملي عامه پسند ناصر در مصر و بومدين در الجزيره و ديگر موارد در اين فاز عاملي بود.

اين خود اولين موج رشد با تمامي مرزها و تضاد هايش بود. حال ما در ميانه دومين موج قرار داريم. در اين جا صحبت از به اصطلاح " امرينگ ناسيونه" ملت هاي ظاهر شده اي است که در جريان اصلي اقتصاد بعنوان " امرينگ مارکتز" بازار هاي جديد به وجود آمده، نشان داده مي شوند. بازار هائي براي رشد اقتصادي مجدد سرمايه داري جهاني ـ طبيعتا به اضافه اتحاد و اتفاق سرمايه داران محلي. در اين رابطه حقيقتا موضوع بر سر روآمدن مجدد چين، هندوستان و مصر که به قديمي ترين ملت هاي موجود جهان تعلق دارند مي باشد و از ملت هاي جديد سخني در کار نيست.

پرسش: آيا ملت هاي امرينگ اصولا از يک رهبري متمايل به پيشرفت برخوردارند؟

سمير امين: بايد خودش را نشان بدهد. مبارزه طلبي به اين شکل است که: من هيچ مشکلي ندارم بدينوسيله نتيجه بگيرم که بزرگترين تضاد کنوني ميان طبقه رهبري کننده در کشورهاي جنوب جهان و امپراطوري هاي جهاني است. اگر به " پريود باندونگ" که خود را تحت شرايط ديگر به جلو کشيده است، نگاهي بياندازيم در اين رابطه اين پرسش به وجود مي آيد که: چه کسي از اين مبارزه سود مي برد و چه کسي آنرا در جنوب رهبري مي کند؟ آيا بورژوازي است که رفتار و تفکرمدل سرمايه داري را دارد يا اينکه يک بلوک تاريخي ديگر است. يک بلوک مردمي، دمکراتيک و ملي در مسير راهي طولاني بسوي سوسياليسم که رهبريتش را جنوب جهان بعهده مي گيرد؟
پروژه هاي انقلابي با ريشه مردمي سال هاي 50 بسيار سريع از سوي طبقه حاکم توقيف شد. از نهرو در هند تا ناصر در مصر و ديگران. طبقه حاکم بدون پيوند تاريخي با طبقه کارگر در آنزمان در مدت کوتاهي موفق شدند آتش پروژه هاي انقلابي را خاموش کنند و شرايط را براي يک تهاجم متفابل سرمايه داري جهاني فراهم سازند. ما بايد تحت شر
ايط جديد پرسش هاي قديمي را مطرح کنيم. چه کسي پروژه هاي جنوب جهان را رهبري مي کند و با کدام منافع اين کار را انجام مي دهد؟

پرسش: در آمريکاي جنوبي برخي از روئساي کشور ها مانند هگو چاوز در ونزوئلا و رافائل کوره آ در اکوادور و افو مورالس در بليوي صحبت از سوسياليسم قرن 21 مي نمايند. سوسياليسمي که آنها در عمل قصد توسعه اش را دارند و براي آن راستش را بگويم منطقي تمام شده و کامل ندارند. شما در باره اين بلوک چه فکر مي کنيد؟

سمير امين: بايد بگويم من سيمپاتي بسياري براي تمامي اين پروژه ها از سوي چاوز و مرالس و کوره آ در آمريکاي لاتين دارم.

پرسش: همينطور براي لولا در برزيل؟

سمير امين: بله. پيروزي لولا در انتخابات 2002 بعد از چاوز اولين پيروزي بزرگي بود که جبهه چپ را در آمريکاي لاتين قدرت بخشيد. من همچنين پروژه کيرشنر در آرژانتين و لوگو در پاراگوئه و اوروگوئه تحت وازکوئز و حال موجيکا را جزء پروژه هائي مي دانم که از سيمپاتي بسياري برخوردارند. اما اگر حتي در آنجا ها کلا تغييراتي هم وجود دارد ولي موضوع بر سر انقلاب نيست. چيزي که در آنجا اتفاق مي افتد من از آن بعنوان پيشرفت هاي انقلابي نام مي برم. اين ها قدمهائي هستند که مناسبات قدرتي را بنفع مردم عادي مي سازند. اما در عين حال با مشکلات رو به فزون هم در گير مي باشند.

اينکه آيا سازمان سياسي مردم عادي خود را در شکلي فرم مي دهد که روند هاي انقلابي را قدرت مي بخشد و قدمهائي بسوي آينده باز مي گشايد يا نه؟
ما بايد اين روند را با نقدي مفيد و سازنده همراهي کنيم. منظورم اين است که مصمم به ضعف ها اشاره کنيم و نه اينکه کورکورانه کف بزنيم. با اين وجود همه اين کار ها بايد با سيمپاتي به اين پروژه ها باشد.

پرسش: شما در باره سوسياليسم قرن 21 چه مي انديشيد؟

سمير امين: من از اين واژه زياد خوشم نمي آيد. در حال حاضر آنها زياد از يک سوسياليسم قرن 21 دور نيستند. براي مثال ملي کردن ها در صدر قرار گرفته اند.
دولتي شدن بي شک ضروري است اما با اين وجود اين تنها سوسياليسم را تعريف نمي کند. سوسياليسم توسعه اي است بسوي بالاترين مرحله تمدن. کارل مارکس بسيار فروتن و آگاه بود و هرگز نگفت در اين نقطه مي توان سوسياليسم را کپي کرد. سوسياليسم مسلما در اثر مبارزات اجتماعي انسانها برقرار مي گردد. اين مسئله سال هاي بسيار طول خواهد کشيد و شايد بيش از آن. دولتي کردن تنها اولين قدمي است که شرايط را براي پيشرفت سوسياليسم فراهم مي سازد.

پرسش: بنا براين سوسياليسم قرن 21 هنوز در دوران کودکي اش بسر مي برد؟

سمير امين: تا اندازه اي. حتي پيشرفت سرمايه داري هم خودش را صد ها سال ازبسياري از امواج بيرون کشيد. شروعش از " سلسله سونگ در چين سال 960 ـ 1279 بود. در ابتدا بعد از چهارمين موج به اروپا کشيده شد و در قرن گذشته به آن مقامي رسيد که ما امروز تحت نام سرمايه داري مي شناسيم.
من فکر مي کنم با سوسياليسم هم همينطور خواهد شد. چيزي که ما در قرن 20 شاهدش بوديم اولين موج سوسياليستي بود و آنچيزي که ما امروز در آمريکاي لاتين مي بينيم آغاز دومين موج است. ما بايد تلاش کنيم که دومين موج اشتباهات اولين موج را تکرار نکند: نقصان در دمکراسي، بوروکراسي گسترده، محدود سازي آزادي تصميم گيري ها و غيره.

بيداري جنوب بايد اکنون به دومين مرحله بالاترش وارد شود. يکي از پيش شرط هائي که راه طولاني بسوي سوسياليسم جهاني را موفقيت آميز مي سازد، نوسازي خلاقانه تفکر مارکسيستي است. خاتمه را با جمله آنتونيو گرامشي تکميل مي کنم: من بدبينم بدليل عقل و ادراک اما خوش بينم بدليل قصد و اراده.



[ نسخه چاپی ]     [ بازگشت به صفحه اول ]


اخبار
درگيري فيزيکي مردم با گشت ارشاد در ميدان درکه تهران
تجمع حق التدريسان و معلمان پيش دبستاني مقابل مجلس
روزنامه رسمي حكم ابطال رياست مرتضوي را چاپ نكرد
دلار 2023 تومان ، سكه 747 هزار تومان
اظهار ناتواني دولتي ها در جلسه مجمع تشخيص
مقابل شهرداري ملارد رخ داد خودسوزي مقابل چشم شهردار
بازداشت يک فعال سياسي عرب در حميديه
خواستار پايان اعتصاب غذاي کبودوند هستيم
رييس اتحاديه ناشران و كتابفروشان:كتابفروشان به تعطيلي فكر مي‌كنند :
فدراسيون دوچرخه‌سواري هم «تعليق» شد
اخبار دانشجوئی
کوي دانشگاه تهران ۱۰ روز قبل و بعد از ۱۸ تير تعطيل است
اجراي دستورالعمل پوشش دانشجويان از اول مهر/ انتقاد از نيروي انتظامي۱۳۹۱/۰۳/۲۰
۶۲ درصد مدال‌آوران ايراني رقابت‌هاي علمي جهاني از کشور رفتند
ادامه‌ي تنش در دانشگاه مازندران به دنبال مرگ يک دانشجو
گزارش شوراي دفاع از حق تحصيل
سخنان وزير علوم افشاي نقض آشکار حقوق دانشجويان است
تجمع اعتراضي دانشجويان علوم پزشکي در مقابل مجلس و وزارت بهداشت
نويد بهاري دانشجويان از پشت ميله هاي زندان
تجمع ۵ روزه‌ي دانشجويان علوم پايه در مقابل وزارت بهداشت
اعتراض داريوش اجلالي، دانشجوي دانشگاه ياسوج با دوختن لب‌هايش
 
کارگران دربند را آزاد کنید

دانشجویان دربند را آزاد کنید

برگی از تاریخ

با یاد یاران

اسامی قربانيان کشتار زندانيان سياسی در سال ۶۷





شورای دانشجویان و جوانان چپ ایران











خبرگزاری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران










آرشیو آثار کلاسیک مارکسیستی









Copyright 2004 © etehadefedaian.org - All Rights Reserved - Administration