The Union Of People's Fedaian Of Iran
اخبار    سرسخن    مقالات سیاسی    اعلامیه ها    ديدگاه ها    کارگری    زنان    دانشجویی    مسئله ملی    اجتماعی    رويدادهای بين المللی    برای جهانی دیگروسوسياليسم    حقوق بشر    گفتارهای رادیویی    یادها    در راه کنگره    اعلان ها    موضوعی    گفتگو      
صفحه اول معرفي و تاريخچه  |   اسناد سازمان  |   آرشيو  |   پيوندهاي ديگر  |   آدرس هاي ما  |   آرشيو مقالات

نقدي بر نوشته «ارزيابي از جنبش اعتراضي و آزاديخواهانه مردم ايران (جنبش سبز)

جمشيد مهر

نقدي بر نوشته «ارزيابي از جنبش اعتراضي و آزاديخواهانه مردم ايران (جنبش سبز)،
اهداف مرحله اي، ارزش ها و روش ها»
جمشيد مهر
اشاره: نوشته « ارزيابي از جنبش اعتراضي و آزاديخواهانه مردم ايران (جنبش سبز)، اهداف مرحله اي، ارزش ها و روش ها» که از سوي ر. نادر عصاره انتشار يافته است، تأکيد دارد، حاصل گفتگوهائي است طولاني که بشکل فردي يا جمعي (ميان رفقا فرزانه عظيمي، مسعود فتحي، رضا اکرمي، پرويز نويدي و محمد اعظمي)، در پاسخ به «برخي پرسش هاي کنوني و براي فراهم ساختن يک استراتژي روشن» جهت ارائه به کنگره نهم سازمان تدوين گرديده است.
گرچه نوشته، امضاء ديگر رفقا را بهمراه ندارد، ولي ر. عصاره تأکيد دارد که «اساس» نوشته مورد تأئيد ديگر دوستان نيز قرار دارد.
نگارنده سطور زير ضمن استقبال از چنين تلاش هاي جمعي، تنها به برخي از نکات نوشته که متوجه «اساس» آن است مي پردازد
نوشته در 4 فصل نگارش شده است.
فصل اول نوشته ، درک و تعريف و تحليل از جنبش همگاني و برشمردن مختصات و ويژگي و چالش هاي بهمراه بندي در مورد جايگاه جنبش چپ در جنبش کنوني مي پردازد.
فصل دوم به اهداف مرحله اي و هدف مقدم.
فصل سوم به مسأله مليت ها و ملت ايران، بهمراه خواست ها در اين عرصه.
فصل چهارم «ارزش ها و روش هاي ما».
همانگونه که اشاره شد، فصل اول نوشته به ارائه تحليل و درک از جنبش همگاني مردم ايران اختصاص دارد. اين فصل در5 بند تنظيم شده که در چهار بند اول، چيستي، خاستگاه و ويژگي ها و نقاط ضعف آن مورد اشاره قرار گرفته است.
به باور نويسندگان، اين جنبش «بازتاب مقابله ميان جامعه مدني و قدرت دولتي بر سر حقوق شهروندي، مدني، سياسي و اجتماعي است».
نوشته در باره اين حکم و مدعا کمتربه تحقيق مستند و ميداني و حقايق رويدادها وتغير وتحولات در جامعه متکي است. حتي به مطالبات، ترکيب خواست ها و شعارهاي جنبش در روند يک ساله اش و تحولات در آن در مراحل مختلف طي شده، اشاره اي ندارد و توجه نمي کند. و بويژه گرايشات آن را برنمي شمارد.بررسي وتامل در ترکيب شرکت کنندگان در جنبش ضد استبدادي به روشني بيانگر اين مطلب است که،شرکت کنندگان در اين جنبش همه از يک مسأله ناراضي نبودند و يا يک مطالبه نداشتند. بدين معنا که در ايران نارضايتي و بيزاري از رژيم متکثر و چند وجهي است. به همان اندازه که نقض حقوق شهروندي مردم را عليه حکومت بر مي انگيزد، مسائلي چون بيکاري، فقر و تهيدستي،کار و نان، اعتياد و ... موجب کشاندن مردم به خيابان و حضور در جنبش مي گردد. از اين رو، اين جنبش بروز و منتج جنبش هاي مختلف و بازتاب خواست ها و مطالبات متفاوت است . نوشته اين تنوع و تکثر را مورد توجه فرارنمي دهدواز اين بابت دچار يکسويه نگري است.
تأکيد نوشته بر « مقابله جنبش با قدرت دولتي بر اساس حقوق شهروندي ...» بسادگي تکثر و تنوع وسيع و رنگين کمان بودن اين جنبش و گرايش هاي مختلف آن را ناديده مي گيرد. گرچه به تاکيد بايد گفت، خواست مشترک ميان اقشار و گرايش هاي مختلف اين جنبش، همانا خواست مشترک تحقق آزادي ها و حقوق دموکراتيک است.از اين رو فروکاستن خاستگاه اين جنبش به منازعه بر سر «حقوق شهروندي، مدني، سياسي و اجتماعي» تصوير و تحليلي دقيق از جنبش ضد استبداد مذهبي ارائه نمي دهد. به ويژه آن که اصولأ يک جامعه حاصل جمع عددي يا کمي شهروندان منفرد نيست که تصور شود با برقراري حقوق شهروندي سياسي برابر فردي، که غالبأ خود را در چهره حق رأي فردي بروز مي دهد، کليه مطالبات و خواست هاي شهروندان، طرح و تحقق مي يابد. علاوه بر اين بايد توجه داشت که حقوق شهروندي مدرن امروزه از زواياي مختلف با تعارض و تعديل هاي زيادي روبرو بوده است .همچنين حقوق شهروندي، حقوقي است که شهروندان به موجب قانون اساسي و ساير قوانين از آن برخوردار مي گردند. به اين اعتبار مفهوم اين حقوق صرفا به معنائي حقوقي تقليل يافته است. افزون بر اين تقليل خاستگاه جنبش ضد استبداد مذهبي به منازعه بر سر حقوق شهروندي ، اين جنبش را در محدوده دو مسأله، حق رأي و آزادي بيان که مهم ترين حق از حقوق مدني- سياسي در دموکراسي هاي امروز هستند، گرفتار مي کند.در حالي که مضمون مطالبات جنبش ضد استبدادي مردم ازتحقق حقوق شهروندي فرا تر مي رود.
نوشته در بند دوم اگرچه بدرستي به اقشار متوسط شهري و نيروهاي مدرن جامعه بعنوان شرکت کنندگان در اين جنبش تصريح دارد. اما در برشمردن و بيان ديناميزم اين جنبش تنها به تأثير فعالان جنبش هاي اجتماعي و نقش احزاب و جريانات سياسي و ايستادگي ميرحسين موسوي و کروبي اشاره دارد. چنين درکي نه تنها دقيق و روشن نيست، بلکه نوشته را از بررسي و ارائه دلائل پويائي و ديناميزم اين جنبش براي توجه به چشم انداز و اتخاذ سياست و وظيفه در قبال آن محروم مي سازد.
علاوه بر اين نوشته توجهي به اين مسأله که استبداد مذهبي حاکم که به ويژه با تلفيق دين و دولت، ابتدائي ترين حقوق دمکراتيک مردم را سلب و سرکوب مي کند، خود محرکي است که مقاومت اقشار و گروه هاي مختلف را برمي انگيزد، ندارد. بعبارت ديگر اين رژيم علاوه بر سرکوب سياسي با مداخله در زندگي روزمره مردم و نقض و سلب ابتدائي ترين حقوق آنها (از رنگ، نوع لباس، پوشش، نوع زندگي و ...)، سرکوب مدني وسيعي را در جامعه دامن مي زند. اين عاملي است که مقاومت وسيع توده ها را در مقابل اين رژيم از همان بدو استقرار تا کنون ايجاد کرده و مي کند و خود بعنوان يکي از عوامل پويائي اين جنبش، نقش اساسي بعهده دارد.
علاوه بر اين نوشته بر بحران هاي همه جانبه در ساختار حکومت و تأثيرات و نتايج آن بعنوان يکي از عناصر محرکه اين جنبش توجهي ندارد. بحران هاي دروني رژيم و بحران هاي ناظر بر روابط حکومت و مردم و همچنين بحران نا کارآمدي، بدليل مبارزات مردم تشديد گرديده و به نوبه خود بر عمق و گستره اين بحران ها افزوده و خود نيز، عنصر محرکه اين جنبش است. نويسندگان نوشته بر تأثيرات همه جانبه و خصلت و گستره اين عناصر چشم بسته اند. فراتر و مهم تر از اين همه، يکي ديگر از عناصر محرکه اين جنبش همزماني بحران اقتصادي در جمهوري اسلامي با برآمد جنبش همگاني است که توجه نويسندگان را برنمي انگيزد. مسأله پيوند و رابطه مبارزه براي نان و مبارزه براي آزادي کمتر مورد توجه نوشته قرار گرفته است.
بند سوم از فصل اول به گرايشان درون جنبش پرداخته است. تقسيم بندي ارائه شده از سوي نوشته بسيار کلي است. بخصوص وضعيت و موقعيت اصلاح طلبان و استراتژي آنان و جايگاه آنان مورد اشاره و يا توجه قرار نگرفته است.
اما مهم ترين فصل نوشته، فصل دوم آن است که به اهداف مرحله اي و استراتژي نويسندگان براي تحقق اهداف اختصاص دارد. نويسندگان اذعان مي دارند که «هدف مرحله اي ما استقرار دموکراسي، تأمين آزادي و حقوق شهروندي و ايجاد امنيت، صلح و رفاه اجتماعي در ايران است».
اما بلافاصله اضافه مي شود که «اعمال حق حاکميت ملت و زميني و پاسخگو کردن قدرت به شهروندان، هدف مقدم و آماج ملي ماست». بارزترين ضعف نوشته، ابهام، پوشيده گوئي و فقدان هرگونه پاسخ صريح و روشن به مقدم ترين مسأله سياست در شرايط حاضر يعني ضرورت مبارزه مؤثر براي برچيدن بساط استبداد مذهبي حاکم و استقرار نظام دموکراتيک و لائيک در ايران است.
در ميان اپوزيسيون گرايشي وجود دارد که علي رغم آن که برکناري جمهوري اسلامي را هدف برنامه خود قرار مي دهد، ولي استراتژي يا هدف مقدم آن مبني بر اصلاح و يا پيشرفت اصلاحات و تغييرات در چارچوب همين نظام است. نوشته تأکيد دارد علي رغم آن که «هدف مرحله اي، استقرار دموکراسي» است، ولي هدف مقدم «اعمال حاکميت ملت از طريق زميني و پاسخگو کردن قدرت به شهروندان است». پاسخگو کردن يک حکومت در مقابل شهروندان، معنائي جز دموکراتيزه کردن قدرت حاکم در مقابل مردم و يا پيش بردن اصلاحات سياسي در چارچوب همان رژيم ندارد.
در جمهوري اسلامي اعمال حاکميت مردم و انتخابات آزاد با توجه به دو عنصر قانون اساسي و ساختار حقيقي و حقوقي قدرت و جايگاه ولايت فقيه در اين رژيم که همه اهرم هاي واقعي قدرت و همچنين اقتدار دستگاه مذهب و دستگاه دولت را مستقيمأ در دست دارد، ممکن نيست. چنين تحولي تا زمانيکه چنين شرايط و اقتدار و سلطه اي برقرار است امکان پذير نخواهد بود.
با يد تاکيد کرد ،دموکراسي در سطح ساختار سياسي، بمعناي آن است که دولت، حاکميت مردم را در قدرت سياسي بيان کند. بازتاب اين قدرت بطور مشخص در نهادهاي انتخابي و در ارگان هاي سياسي جامعه مانند قانون اساسي، پارلمان، رياست جمهوري، قوه قضائيه و ... بروز مي ياد. بعبارت ديگر اعمال حاکميت مردم يعني آن که مردم بايد بتوانند با اعمال حق خود، گروهي را که خود برگماشته اند، به زير بکشند. چنين امري در جمهوري اسلامي تا زماني که تعادل قوا بسود مردم تغيير نکند، ميسر نخواهد بود.
اصلاح طلبان چه حکومتي و چه غيرحکومتي، در تمام 30 سال گذشته در جمهوري اسلامي خواسته اند و تلاش کرده اند که حکومت را اصلاح و دموکراتيزه کنند، تا در مقابل مردم« پاسخگو» باشد.
نوشته بر انتخابات آزاد براي پاسخگو کردن قدرت به شهروندان بعنوان راهبرد تحقق اين هدف تصريح دارد و آنرا شعار محوري مي داند. علاوه براين به «تأمين پيش شرط هاي» انتخابات آزاد نيز تأکيد مي کند.
انتخابات 22 خرداد و رويدادهاي پس از آن و همچنين توجه به دو عنصر قانون اساسي و ساختار سياسي جمهوري اسلامي و جايگاه ولايت فقيه، بيانگر اين مسأله است که تا زماني که شرايط اقتدار و سلطه اين نظام و چنين تعادل قوائي برقرار است، برگزاري انتخابات آزاد براي فراتر رفتن از جمهوري اسلامي ميسر نيست.
انتخابات 22 خرداد و رويدادهاي پس از آن در مقياس توده اي، اين مسأله را روشن کرد که در شرايط فعلي براي تغيير توازن قواي موجود به نفع مردم و براي اعمال حاکميت مردم و حتي براي تحميل مطالبات دموکراتيک و حتي کمترين اصلاحات پايدار در اين نظام حضور يک جنبش فرا قانوني، يک جنبش توده اي، سازمان يافته، سراسري، مستقل، متشکل و متحد ضرورتي غيرقابل تعويق و تأخير است.
از آنجا که هر کوششي براي استقرار دموکراسي تنها با بيان خواست هاي مشخص اکثريت مردم و با اتکاءبه مبارزه و مشارکت فعال و سازمان يافته آنان در پيکارهاي سياسي ممکن و متصور است، بنابراين ضرورتأ، استراتژي بايد برآيند خواست ها و مطالبات همه جنبش هاي سياسي و اجتماعي و اقتصادي بالنده و ترقيخواه باشد، تا به اين اعتبار بتواند پتانسيل لايزالي را در مبارزه با اين رژيم آزاد سازد.
انتخابات آزاد از اين جهت،از توانائي سازماندهي و متشکل کردن توده ها در چنين گستره اي برخوردار نيست.
برآمد و کم دامنه شدن جنبش همگاني، نشان مي دهد براي پيش تر رفتن، فرا خواندن ديگر نيروهاي اجتماعي و جنبش هاي آنان ضرورتي اجتناب ناپذير است. گسترش و پيوند مبارزه براي نان با مبارزه براي آزادي، چنين پتانسيلي را فراهم مي سازد.
پايان کلام، نوشته از کاستي هاي بسياري برخوردار است و مهمترين ضعف آن در اين مسأله کانوني نهفته است. که روشن نمي کند آيا خواستار فراتر رفتن از تغييرات جزئي و تغيير در کليت نظام است و يا تغيير در چارچوب نظام مستقررا پي مي گيرد.
جمشيد مهر
پنجم مرداد 1389

[ نسخه چاپی ]     [ بازگشت به صفحه اول ]


اخبار
درگيري فيزيکي مردم با گشت ارشاد در ميدان درکه تهران
تجمع حق التدريسان و معلمان پيش دبستاني مقابل مجلس
روزنامه رسمي حكم ابطال رياست مرتضوي را چاپ نكرد
دلار 2023 تومان ، سكه 747 هزار تومان
اظهار ناتواني دولتي ها در جلسه مجمع تشخيص
مقابل شهرداري ملارد رخ داد خودسوزي مقابل چشم شهردار
بازداشت يک فعال سياسي عرب در حميديه
خواستار پايان اعتصاب غذاي کبودوند هستيم
رييس اتحاديه ناشران و كتابفروشان:كتابفروشان به تعطيلي فكر مي‌كنند :
فدراسيون دوچرخه‌سواري هم «تعليق» شد
اخبار دانشجوئی
کوي دانشگاه تهران ۱۰ روز قبل و بعد از ۱۸ تير تعطيل است
اجراي دستورالعمل پوشش دانشجويان از اول مهر/ انتقاد از نيروي انتظامي۱۳۹۱/۰۳/۲۰
۶۲ درصد مدال‌آوران ايراني رقابت‌هاي علمي جهاني از کشور رفتند
ادامه‌ي تنش در دانشگاه مازندران به دنبال مرگ يک دانشجو
گزارش شوراي دفاع از حق تحصيل
سخنان وزير علوم افشاي نقض آشکار حقوق دانشجويان است
تجمع اعتراضي دانشجويان علوم پزشکي در مقابل مجلس و وزارت بهداشت
نويد بهاري دانشجويان از پشت ميله هاي زندان
تجمع ۵ روزه‌ي دانشجويان علوم پايه در مقابل وزارت بهداشت
اعتراض داريوش اجلالي، دانشجوي دانشگاه ياسوج با دوختن لب‌هايش
 
کارگران دربند را آزاد کنید

دانشجویان دربند را آزاد کنید

برگی از تاریخ

با یاد یاران

اسامی قربانيان کشتار زندانيان سياسی در سال ۶۷





شورای دانشجویان و جوانان چپ ایران











خبرگزاری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران










آرشیو آثار کلاسیک مارکسیستی









Copyright 2004 © etehadefedaian.org - All Rights Reserved - Administration