The Union Of People's Fedaian Of Iran
اخبار    سرسخن    مقالات سیاسی    اعلامیه ها    ديدگاه ها    کارگری    زنان    دانشجویی    مسئله ملی    اجتماعی    رويدادهای بين المللی    برای جهانی دیگروسوسياليسم    حقوق بشر    گفتارهای رادیویی    یادها    در راه کنگره    اعلان ها    موضوعی    گفتگو      
صفحه اول معرفي و تاريخچه  |   اسناد سازمان  |   آرشيو  |   پيوندهاي ديگر  |   آدرس هاي ما  |   آرشيو مقالات

گفتگو با سهراب بهداد درباره «هدفمندکردن يارانه ها»

دکتر سهراب بهداد

بهداد: نگراني دولت احمدي نژاد از تبديل شعار «راي من کو؟» به شعار «نان من کو؟»
۱۳۸۹/۰۹/۰۲
در حالي که درباره شوک احتمالي اجراي طرح هدفمند کردن يارانه و آزادسازي قيمت ها گمانه زني هاي مختلفي ارائه مي شود، وزير اطلاعات دولت محمود احمدي نژاد ماه گذشته احتمال داده بود که اين طرح با تنش هايي همراه باشد.
درهمين زمينه، مقامات سياسي و امنيتي جمهوري اسلامي از آمادگي خود براي مقابله با پيامدهاي اجتماعي اين طرح خبر داده اند. با توجه به پيامدهاي انتخابات رياست جمهوري سال گذشته و ماه ها تظاهرات خياباني در تهران و برخي شهرستان ها، اکنون برخي از بروز احتمالي نا آرامي به دليل آزاد سازي قيمت و اجراي طرح هدفمند کردن خبر مي دهند.
دکتر سهراب بهداد، استاد اقتصاد در دانشگاه دنيسون آمريکا، مي گويد: دولت جمهوري اسلامي ايران با توجه به خشونتي که در حوادث پس از انتخابات به کار برد، فکر مي کند «مردم» جرات اعتراض ندارند. اما دولت محمود احمدي نژاد در عين حال نگران است که «شعار راي من کو؟» به شعار «نان من کو؟» تبديل شود».

راديو فردا: دولت محمود احمدي نژاد درصدد است که طرح هدفمند کردن يارانه ها را اجرا کند. سوال اين جاست که چه عواملي باعث شده است تا دولت دست به اجراي طرح هدفمند کردن يارانه ها بزند؟
دکتر سهراب بهداد، استاد اقتصاد دانشگاه دنيسون آمريکا
سهراب بهداد: مسئله دولت اين است که جمهوري اسلامي از ابتداي شروع به کارش به علت بحران اقتصادي که به وجود آورد و ناتواني اش در مهار کردن اين بحران و به راه انداختن يک اقتصاد مولد و رو به رشد، درعين حالي که خودش را هم درگير جنگ کرده بود و در افزايش توليد هم ناتوان بود، براي اينکه در مقابل نارضايتي هايي که مي توانست در ميان مردم به وجود بيايد،هزينه ندانم کاريهايش را به نوعي مخفي کند، دست به دادن يارانه ها زد.

يعني به نوعي قيمت ها را تفکيک کرد و اضافه قيمت کالاها را خودش پرداخت. اين کار را چه براي کالاهاي وارداتي و چه براي کالاهايي که در داخل کشور توليد مي شد، انجام داد.

اين کار براي اين بود که جلوي نارضايتي ها گرفته شود. به تدريج اما اين امر به صورت يک امر عادي در اقتصاد ايران تبديل شد. اقتصاد ايران در عرض ۳۰ سال گذشته به نرخي که کشورهاي مشابه آن رشد کردند، نتوانست به رشد اقتصادي دست يابد.

در مقايسه با ترکيه و ساير کشورهايي که حتي نفت نداشتند رشد اقتصادي ايران بسيار ناچيز بوده است. تنها در سالهاي اخير درآمد سالانه ايران به حدي رسيد که در زمان قبل از انقلاب ۵۷ رسيده بود.اقتصادي که ناتوان بود و توانايي پيشرفت و توليد و رشد را نداشت، براي آرام کردن مردم دست به دادن يارانه ها زد.

طبعا اهداء يارانه ها تا ابد نمي توانست ادامه يابد. براي همين هم دولت در پي آن بود که به نوعي اين قانون يارانه ها را ملغي کند.

البته سياست حدف يارانه ها، مورد حمايت صندوق بين المللي پول و بانک جهاني هم هست. از آنجايي که آنها هم خواهان اين هستند که يارانه ها حذف شود، پيشنهادشان اين بوده است که اگر دولت مي خواهد کمکي به اقشار کم درآمد بکند، مي تواند به گروه هاي کم درآمد و ناتوان، وجه نقد بدهد.

در آن صورت کاستن يا افزايش همان وجه نقد، دست دولت است. و مي تواند بي سر و صدا اين کار را بکند. مردم صدقه بگير هم اين قدرت سياسي را نخواهند داشت که اعتراضي بکنند که چرا يارانه هاشان کاسته شده است؟

تعداد زيادي از اقتصاددانان طرفدار آزادي بازار هميشه از اين سياست جانبداري کرده اند، الان جاي تعجب است که در اين روزها کمتر در اين مورد صحبت مي کنند.
در واقع دولت مي خواهد از خشونتي که بعد از انتخابات عليه مردم علني کرد، يک استفاده اقتصادي هم ببرد.
سهراب بهداد
پيامدهاي اقتصادي هدفمند کردن يارانه ها ، آزادسازي قيمت هاست. ارزيابي شما از اين رويداد چيست؟

مسئله فقط اين نيست که مي خواهند به عده اي مقداري پول نقد بدهند. اين پول نقدي که خواهند داد براي آرام کردن مردم در مقابل تغيير و تحولاتي است که در اقتصاد به وجود خواهد آمد.

تغيير و تحولات بدين صورت خواهد بود که قيمت ها به شکل سريعي بالا خواهد رفت. نرخ تورم بالا خواهد رفت. اين همان مکانيزمي است که انتظارش مي رود. هدف کلي چنين سياستي اين است که مصرف را پايين ببرد.

در طول دوره رکود اقتصادي ۳۰ ساله ايران که توليد رشدي نداشته است، مصرف رشد روزافزوني داشته است. به اين علت که دولت يارانه داده است. از بخش هاي سرمايه گذاري و توليد کاسته شده و به بخش مصرف کمک شده است.

اما با حدف يارانه ها، مصرف کاهش پيدا مي کند، و مصرف که کم شود، از راه مکانيسم تورم، سودها افزايش مي يابد، و آن وقت انتظار مي رود که (شايد) سرمايه گذاري افزايش يابد.

در واقع تورمي که به وجود خواهد آمد همان تورمي است که اينها انتظارش را دارند. اين تورم همان نقشي را بازي خواهد کرد که اينها منتظر آنند. نقش اين تورم کاستن از ميزان مصرف است.

مکانيزمي که ايجاد خواهد شد اين است که با بالا رفتن قيمت ها، مزدها افزايش نخواهد يافت. مردم نمي توانند پا به پاي تورم جلو بروند. نتيجتا درآمد واقعي شان و ميزان مصرفشان کم خواهد شد.برق کمتري مصرف مي کنند. مجبورند گاز کمتري مصرف کنند و کفش و لباس کمتري بخرند.

اين امر کاملا قابل انتظاري است. تورمي که امروز بدون تغيير قيمت هاي رسمي ايجاد شده است، با تغيير قيمت هاي رسمي به نرخ نجومي خود خواهد رسيد.

يک بار هم قبلا در اوايل دهه ۷۰ خورشيدي، اين طرح به نوعي مي خواست اجرا شود که متوقف ماند.

بله. در دوره اول رياست جمهوري هاشمي رفسنجاني او به دنبال اجراي اين طرح رفت. با تاييد صندوق بين المللي پول و اقتصاددانان طرفدار بازار اين کار را شروع کرد، منتها تاثير اجراي آن از همان آغاز، تورمي قابل توجه بود.

قيمت ها به دو و نيم برابر خود رسيد و باعث ايجاد تشنجاتي در جامعه و عکس العمل هاي شديد شد. براي اولين بار حکومت جمهوري اسلامي با شورش هاي خياباني در شهرهاي مختلف کشور مواجه شد.

دولت هاشمي رفسنجاني هم ديد که اين بازي اي نيست که بتواند از عهده اش برآيد. در واقع عقب نشست. حتي مجلس در آن زمان به دولت حمله کرد که چرا قيمت ها افزايش يافته است؟ اينجا بود که دولت نسبت به اجراي اين طرح عقب نشيني کرد.

اگر چه از آن پس سياست ليبراليزه کردن اقتصاد به طور کج دار و مريز پيش مي رفت، هر جا که سر و صدايي در نمي آمد، نرخ ها آزاد مي شد و هر جا که با مقاومت مردم روبرو مي شد، نرخ ها در همان سطح باقي مي ماند.

در دوره اول رياست جمهوري محموداحمدي نژاد، وي با شعار حمايت از اقشار آسيب پذير جامعه و انتقاد از سياست دولت هاي گذشته روي کار آمد. او دولت هاي پيش از خودش را متهم به فساد کرد و گفت که پروژه اصلي اش ، کمک به گروه هاي آسيب پذير جامعه است.
الان پرسش اين است که چرا رويکرد احمدي نژاد تغيير کرده و امروز دست به اجراي اين سياست ها مي زند؟

در انتخابات دور اول رياست جمهوري احمدي نژاد او از هاشمي رفسنجاني پيشي گرفت، در واقع قسمت عمده آرايي که به رفسنجاني داده نشد، مخالفت و عکس العملي بود که نسبت به سياست هاي اقتصادي دوره رياست جمهوري او نسبت به ليبراليزه کردن اقتصاد بود.
مهمترين کساني که از اجراي اين طرح نفع خواهند برد، نه مردم بلکه بنيادها و ديگر واحدهاي بسيار بزرگ اقنصادي مانند سپاه پاسداران خواهند بود.
همان هايي که در طول ۳۰ سال گذشته از راه رانت خواري ثروتمند شدند و حالا مي خواهند ثروتمندشدن خود را از راه بازار به سرانجام برسانند.در واقع همان هايي منتفع خواهند شد که قبلا منتفع بودند و همان هايي متضرر خواهند شد که قبلا هم متضرر بودند.

سهراب بهداد

کساني که از اين سياست متضرر شده بودند به هاشمي رفسنجاني راي ندادند و او را کسي مي ديدند که همان سياست هاي اقتصادي را دنبال خواهد کرد. شعار احمدي نژاد در دوره نخست اين بود که ما اين کار را نخواهيم کرد. او مي گفت ما طرفدار مردم کم درآمد هستيم و با اين شعارها به نفي سياست هاي اقتصادي هاشمي رفسنجاني پرداخت.

اما الان خودش برآن است که همان سياست ها را به نحو بسيار شديدتري اعمال کند. اما چرا حالا؟ آنها ضمن اينکه دائما به مردم آمادگي مي دهند که ما مي دانيم که شما تحت فشار قرار خواهيد گرفت، قيمت ها بالا خواهد رفت و توان اقتصادي شما کم خواهد شد، اما بدانيد که ما زور داريم و مي توانيم اين کار را انجام بدهيم.

اين نمايش زوري است که دولت در طول يکسال و نيم گذشته به طور برهنه به مردم نشان داده است.مردم هم خاطره آن حملات خياباني، تجاوز در زندان ها و اعدام ها را فراموش نکرده اند.

هميشه صندوق بين المللي پول و بانک جهاني مي دانستند که عملي کردن اين طرح با واکنش ها و مخالفت هاي اجتماعي شديدي مواجه خواهد شد. فرمول پيشنهاديشان هم اين بود که حکومت بايد در شرايطي دست به اين کار بزندکه سعي کند رضايت عموم مردم را جلب کند. در شرايطي که وعده اي که به مردم مي دهند از سوي مردم قابل پذيرش باشد. مثلا مردم بپذيرند که اگر الان تحت فشار قرار خواهند گرفت اما بعدها شرايط اقتصادي مطلوبي خواهند داشت و درست خواهد شد.

اما دولت از اين مسير وارد نشد. اين فرمول جديدي بود که قبل از اجراي اين طرح، حجم وسيعي از خشونت وارد بازار اقتصاد و سياست شد و دولت انتظار دارد مردم در مقابل اين قدرت عظيم خشونت، جرات اعتراض نخواهند داشت و سياست تعديل به اجرا درخواهد آمد.

در واقع دولت مي خواهد از خشونتي که بعد از انتخابات عليه مردم علني کرد، يک استفاده اقتصادي هم ببرد.

شما به اين نکته اشاره کرديد که دولت سعي مي کند با نشان دادن قدرتش اين طرح را به زور و اجبار اجرا کند. به نظر شما عکس العمل مردم چه مي تواند باشد؟ خصوصيات اين عکس العمل و اعتراضات احتمالي چگونه خواهد بود؟

حکومت سعي کرده است با وعده و وعيد واريز کردن پول نقد به حساب مردم ، وانمود کند که مقداري شير و عسل به شما اعطا مي کنم! اما در عين حال مي گويد يادتان باشد، اين نيروي نظامي هم هست. و ما هر روز مانور مي دهيم. معترضين را اعدام مي کنيم. اگر کسي عليه اين طرح حرفي بزند در واقع عليه امنيت ملي حرف زده و متهم به محاربه است.

اما از طرفي اين حرکتي که خواهد شد بسيار حرکت وسيعتري خواهد بود. تاثير تورمي اين سياست در جامعه همه جانبه خواهد بود. بيشترين تاثيرش البته دامنگير گروه هاي کم درآمد و يا بي درآمد خواهد شد.

گروه هاي کم درآمد هم به علت مشکلات عديده شان نمي توانند يکباره و منسجم مانند جمعيتي که در خرداد ماه ۸۸ به خيابانها ريختند و معترض شدند، اعتراض کنند. بلکه به صورت موردي و خود به خودي و پراکنده معترض خواهند شد.

در اينجا شعارشان ديگر «راي من کو؟» نخواهد بود. بلکه شعارشان «نان من کو؟» و «شغل من کو؟» خواهد بود. و کساني اين شعارها را سر خواهند داد که گرسنه هستند و دولت محمود احمدي نژاد نيز از همين نگران است.

گروه جمعيتي متفاوتي هستند که اين شعارها را سر خواهند داد. جلوگيري از حرکت اين گروه بسيار دشوارتر از گروهي خواهد بود که به دنبال آزادي سياسي و دموکراسي هستند و خواهان خشونت نيستند.

شما ترکيب جمعيتي معترضين روزهاي آينده به اجراي طرح هدفمند کردن يارانه ها را با ترکيب جمعيت معترضين يکسال اخير متفاوت ارزيابي مي کنيد؟ به خاطر داشته باشيد که در جريان اعتراض به انتخابات غالب اعتراض ها در تهران و شهرهاي بزرگ رخ دادند.

به احتمال زياد باز هم عکس العمل ها در شهرهاي بزرگ خواهد بود. در شهرهاي کوچکتر امکان مانور سياسي در مقابل خشونت هاي حکومت دشوارتر خواهد بود. ولي اين اعتراضات احتمالي پراکنده تر خواهد شد. ممکن است در شهرهاي بزرگ اما در نقاط مختلف اين شهرها اين اعتراضات رخ دهد. بدون تعيين کردن زمان مشخص و برنامه ريزي تعيين شده.

اين اعتراضات به صورت خود به خودي و خودجوش رخ خواهد داد. به همين دليل هم حکومت خودش را سخت بسيج کرده است و آمادگي هايي را که دارد به نمايش مي گذارد. اين نمايش ها براي ترساندن مردم از اين حرکات خود به خودي است. ولي جمعيتي که اين کار را خواهند کرد نوع حرکت و ديناميسم حرکت و شعارشان متفاوت خواهد بود.

ديگر بحث بر سر اين نيست که استراتژي به اصطلاح ساختار حکومت چه خواهد بود؟ آيا بايد ما با خشونت پاسخ دهيم يا با تقابل؟ بحث اين خواهد بود که من گرسنه ام و نان مي خواهم. نان من کو؟ و مقابله با اين درخواست ها براي هر حکومتي دشوارتر خواهد بود.

اينها حرکات خود به خودي هستند که به وجود مي آيند و مي توانند يک سيل بسيار کوبنده ايجاد کنند.

مهمترين کساني که از اجراي اين طرح نفع خواهند برد، نه مردم بلکه بنيادها و ديگر واحدهاي بسيار بزرگ اقنصادي مانند سپاه پاسداران خواهند بود.

همان هايي که در طول ۳۰ سال گذشته از راه رانت خواري ثروتمند شدند و حالا مي خواهند ثروتمندشدن خود را از راه بازار به سرانجام برسانند.

در واقع همان هايي منتفع خواهند شد که قبلا منتفع بودند و همان هايي متضرر خواهند شد که قبلا هم متضرر بودند.
يوسف عليزاده

[ نسخه چاپی ]     [ بازگشت به صفحه اول ]


اخبار
درگيري فيزيکي مردم با گشت ارشاد در ميدان درکه تهران
تجمع حق التدريسان و معلمان پيش دبستاني مقابل مجلس
روزنامه رسمي حكم ابطال رياست مرتضوي را چاپ نكرد
دلار 2023 تومان ، سكه 747 هزار تومان
اظهار ناتواني دولتي ها در جلسه مجمع تشخيص
مقابل شهرداري ملارد رخ داد خودسوزي مقابل چشم شهردار
بازداشت يک فعال سياسي عرب در حميديه
خواستار پايان اعتصاب غذاي کبودوند هستيم
رييس اتحاديه ناشران و كتابفروشان:كتابفروشان به تعطيلي فكر مي‌كنند :
فدراسيون دوچرخه‌سواري هم «تعليق» شد
اخبار دانشجوئی
کوي دانشگاه تهران ۱۰ روز قبل و بعد از ۱۸ تير تعطيل است
اجراي دستورالعمل پوشش دانشجويان از اول مهر/ انتقاد از نيروي انتظامي۱۳۹۱/۰۳/۲۰
۶۲ درصد مدال‌آوران ايراني رقابت‌هاي علمي جهاني از کشور رفتند
ادامه‌ي تنش در دانشگاه مازندران به دنبال مرگ يک دانشجو
گزارش شوراي دفاع از حق تحصيل
سخنان وزير علوم افشاي نقض آشکار حقوق دانشجويان است
تجمع اعتراضي دانشجويان علوم پزشکي در مقابل مجلس و وزارت بهداشت
نويد بهاري دانشجويان از پشت ميله هاي زندان
تجمع ۵ روزه‌ي دانشجويان علوم پايه در مقابل وزارت بهداشت
اعتراض داريوش اجلالي، دانشجوي دانشگاه ياسوج با دوختن لب‌هايش
 
کارگران دربند را آزاد کنید

دانشجویان دربند را آزاد کنید

برگی از تاریخ

با یاد یاران

اسامی قربانيان کشتار زندانيان سياسی در سال ۶۷





شورای دانشجویان و جوانان چپ ایران











خبرگزاری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران










آرشیو آثار کلاسیک مارکسیستی









Copyright 2004 © etehadefedaian.org - All Rights Reserved - Administration