The Union Of People's Fedaian Of Iran
اخبار    سرسخن    مقالات سیاسی    اعلامیه ها    ديدگاه ها    کارگری    زنان    دانشجویی    مسئله ملی    اجتماعی    رويدادهای بين المللی    برای جهانی دیگروسوسياليسم    حقوق بشر    گفتارهای رادیویی    یادها    در راه کنگره    اعلان ها    موضوعی    گفتگو      
صفحه اول معرفي و تاريخچه  |   اسناد سازمان  |   آرشيو  |   پيوندهاي ديگر  |   آدرس هاي ما  |   آرشيو مقالات

..زنان و سازمان چريک‌هاي فدايي خلق

ناهيد قاجار



زنان در يک‌صد سال اخير، به تدريج به صحنه تحولات سياسي و جنبش‌هاي اجتماعي در کشورما پا گذاشتند.

انقلاب بهمن۱۳۵۷، اوج شرکت توده‌اي زنان بود.
در دوران حکومت رضا شاه که نوسازي جامعه از بالا اعمال مي‌شد، زنان نقش چنداني نداشتند. کشف حجاب با فرمان حکومتي همچون جزيره‌اي در درياي جامعه بود و زنان نيز حداکثر سوژه و موضوع آن بودند.
در دوره دوازده ساله ۱۳۲۰ تا کودتاي ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، زنان در جريان جنبش ملي شدن نفت شرکت داشتند. در اين دوره فعاليت سياسي و اجتماعي زنان براي اولين بار به صورت نهادها و سازمان‌هاي دموکراتيک مستقل ظاهر شد.

حزب توده در اين دوره نقش اصلي در شرکت توده‌هاي زنان به فعاليت‌هاي اجتماعي و سياسي و حزبي داشت. جذب زنان به فعاليت‌هاي حزبي، به ويژه دست‌يافتن به مسووليت‌هاي بالاتر، بيشتر تحت تأثير روابط و پيوندهاي خانواده‌گي و فاميلي قرار داشت.
چنين وضعيتي بي‌شک رابطه مستقيمي با شرايط اقتصادي- اجتماعي و فرهنگي جامعه آن زمان داشت. شرايط طوري نبود که زنان و دختران بتوانند با هويت زنانه خود و به طور مستقل در فعاليت‌هاي سياسي و تشکيلاتي شرکت کنند.
با اين که زنان کم و بيش از خانه بيرون آمده و در کارخانه و اداره و مدرسه و امور درماني و غيره شاغل بودند اما به هر حال بخش کوچکي از جامعه را تشکيل مي‌دادند.

تغييرات ساختاري و فرهنگي که از آغاز دهه چهل شمسي به راه افتاد، تأثير محسوسي در نقش و موقعيت زنان ايجاد کرد. بر تعداد زنان تحصيل‌کرده به مراتب افزوده شد.

لايه‌هاي ميانه جديد در کشور گسترش يافتند. حوزه‌هاي فکري و فرهنگي و هنري کشور از لحاظ کمي گسترده شدند. بر تعداد دانشکده‌ها و دانشگاه‌ها و دانش‌جويان کشور افزوده گشت. افق‌هاي گسترده و مشاغل تازه‌اي در مقابل دختران و زنان قرار گرفت.
.
دختران دانشجو امکان يافتند پا به پاي پسران در فعاليت‌هاي مختلف اجتماعي و حتي اعتراضي و سياسي بيش از پيش شرکت کنند.
با اينکه کشور در همه زمينه‌ها به سوي جامعه‌اي بازتر و امروزي‌تر پيش مي‌رفت اما از لحاظ سياسي فضا بسته‌تر و اختناق سياسي همه‌جانبه‌تر شد.
در چنين شرايطي نسل جديدي از جوانان که به شدت مخالف استبداد فردي شاه بودند به اين نتيجه رسيدند که راه مقابله با آن، جز از طريق مبارزه مسلحانه امکان‌پذير نيست.
با اين طرز فکر، محافل و گروه‌هاي سياسي با افکار مختلف شکل گرفتند و بتدريج مراحل تدارک و آماده‌سازي تئوريکي و عملي براي آغاز مبارزه مسلحانه را طي کردند. و در نهايت، در ۱۹ بهمن سال ۱۳۴۹ با حمله به پاسگاه ژاندارمري سياهکل فصل جديدي را در مبارزه با رژيم شاه آغاز کردند.
زنان و دختران جوان از جنبش نوپا حمايت و به اشکال مختلف به آن ياري مي‌رساندند. بخشي از آنان به فعاليت‌هاي زير زميني روي آوردند. هر ساله بر تعداد مبارزان زن افزوده شد.

از سازمان چريک‌هاي فدايي خلق که من هم عضو آن بودم به تنهايي ۲۲ زن فدايي کشته يا اعدام شدند.

البته اين آمار فقط شامل کساني است که کشته شدند و گرنه تعداد زنان و دختراني که در دهه آخر رژيم شاه در فعاليت‌هاي سياسي و انقلابي در طيف مبارزان فدايي و مجاهد شرکت داشتند به هزاران تن مي‌‌رسد.

با وجود اين، موانع و مشکلات فرهنگي که ريشه در بطن جامعه و در آداب و رسوم و فرهنگ اجتماعي و خانواده‌گي داشت، عوامل اصلي بود.

طبق آماري که آقاي يرواند ابراهميان در کتاب " ايران ميان دو انقلاب" آورده طي نزديک به هشت سال مبارزه مسلحانه چريکي، به طور کلي تعداد ۳۹ زن کشته شدند

چند دهه پيش‌تر، با فرمان رضا شاه زنان کشف حجاب شدند، اما چهار دهه پس از آن به دستور حکومت اسلامي دوباره به زير حجاب رانده شدند. اين اقدامات متضاد نشا‌نگر اين حقيقت است که آزادي زنان و برابر حقوقي آنان صرفاً يک مقوله و مساله سياسي و حکومتي نيست.

نه وضع قوانين رژيم گذشته در آزادي زنان و نه وضع قوانين و محدوديت پس از انقلاب اسلامي، بيانگر موقعيت ويژه زنان ايراني نيست.

در سال‌هاي پاياني رژيم شاه، فرهنگ و سنن و آداب و رسوم قديمي و مذهبي همچنان بخش اعظم جامعه و خانواده‌هاي ايراني را تحت سيطره خود داشت.

با اينکه در يکي دو دهه پاياني آن رژيم، زنان از نظر حقوق اجتماعي امتيازات بسياري به دست آوردند، اما بخش اعظم کشور به کندي از زير سلطه رسومات ديرينه بيرون مي‌آمد. مقاومت فرهنگي در زير پوست جامعه ادامه داشت.

اما موقعيت دختران دانشجو متفاوت بود. آنان به دليل تحصيل در شهري ديگر و يا زندگي در کوي دانشگاه و معدودي هم با ازدواج با فعالين سياسي، جبراً از استقلال فردي برخوردار و مي‌توانستند به فعاليت‌هاي مورد علاقه خود و از جمله فعاليت‌هاي سياسي و اجتماعي بپردازند.
در آن سال‌ها حتي براي بسياري از پسران جوان نيز محدوديت وجود داشت. جدا شدن از خانواده و تشکيل زندگي مستقل، تنها با رفتن به دانشگاه در منطقه ديگر، يا ازدواج و يا مهاجرت و اشتغال در شهرهاي دورتر امکان‌پذير بود. طبيعي است که دختران در اين زمينه با فشارهاي به مراتب بيشتري مانند محدوديت هاي خانواد‌گي و رسومات و بحث هايي چون آبرو و حيثيت خانواده و حرف مردم و غيره هم روبه رو بودند.
تجربه پيوستن من به سازمان چريک‌ها، خود يک نمونه است. من از طريق روابط فاميلي مخفيانه با گروه مفتاحي- پويان- احمدزاده (يکي از دو گروه تشکيل‌دهنده سازمان چريک هاي فدايي خلق)، رابطه داشتم.
محيط خانوادگي از فعاليت پنهاني من خبر نداشت. براي اينکه بتوانم در ارتباط با گروه و بعد سازمان چريک‌ها وظائفي را به عهده بگيرم بيش از هر چيز احتياج به استقلال مالي و فردي از خانواده داشتم.
قيود خانوادگي و سوء ظن و موانعي که براي فعاليت‌هاي سياسي وجود داشت مانع اصلي آزادي و انتخاب مبارزاتي من بود. به همين دليل پس از ديپلم از رفتن به دانشگاه خودداري و داوطلبانه به خدمت سپاهي دانش و به روستايي از توابع گنبد رفتم. از آنجا بود که با سازمان تماس بر قرار کردم. پس از مدتي فعاليت علني، به دستور سازمان مخفي شدم.
در آن سال‌ها به دليل اختناق سياسي، هيچ نهاد دموکراتيک مستقل زنان وجود نداشت. نهادهاي موجود زنان، زير نظر مستقيم حکومت قرار داشتند. پيوستن زنان به جنبش مسلحانه نه با هدف تأمين حقوق زنان بلکه با هدف تحقق يک مجموعه به هم پيوسته نظرات ايدئولوژيکي و اهداف سياسي و مبارزاتي بود.
.
عضويت زنان در سازمان چريک‌هاي فدايي خلق همانند مردان يکسان و بدون هيچ تمايزي صورت مي‌گرفت. ملاک‌ها و معيارها همان پذيرش ايدئولوژي مارکسيستي- لنينيستي، اعتقاد به مبارزه طبقاتي، پذيرش مبارزه مسلحانه و آماده‌گي براي فداکاري در راه خلق و ... بوده است
ما در سازمان از حقوق برابر برخوردار بوديم. هيچ زني در سازمان با تبعيض جنسيتي روبه رو نبود. همه اعضا با افکار و ايدئولوژي سازمان، به مسائل جامعه و نابرابري‌هاي سياسي و اجتماعي برخورد مي‌کردند.
ما همه خواهان نابودي استبداد رژيم شاه و سلطه‌گران امپرياليستي بوديم. به گمان ما با پيروزي بر ديکتاتوري شاه و ايجاد يک نظام سياسي مبتني بر عدالت اجتماعي، همه نابرابري‌هاي زندگي فردي و اجتماعي و از جمله زنان حل و فصل مي‌شد.
اما اينکه نقش مشخص زنان در سازمان چريکي چه بود بايد گفت که اين تقش عملاً تابع شرايط و ويژه‌گي‌هاي مبارزه‌اي بود که سازمان دنبال مي‌کرد.
از آنجا که شيوه مبارزاتي سياسي- نظامي بود ما هميشه در شرايط تعقيب و گريز با نيروهاي امنيتي و انتظامي بوديم و در شرايط ضربات و ترميم ضربات به سر مي‌برديم که بخش عمده انرژي و توان ما را به خود مشغول مي‌کرد.
در چنين شرايطي زنان نقش کليدي براي حفظ و تطبيق شرايط، نأمين ايمني و جا به جايي‌ها و... داشتند.
گرچه مردان و زنان همه وظائف محوله را به يکسان برعهده داشتند، اما نوع مبارزه به زنان فرصت نمي‌داد که با توانايي‌هاي فکري و نظري و سياسي نقش بيشتري برعهده بگيرند.
واقعيت اين بود که مردان از آزادي بيشتري در جامعه برخوردار بودند و در نتيجه با تجربه بيشتر و توانايي‌هاي سياسي- عملي بالاتري مي‌توانستند مسئوليت‌هاي سازمان را در دست داشته باشند.
با اين همه در بيش از هفت سال مبارزه چريکي، زناني مانند نسترن آل آقا و نزهت روحي آهنگران در مسئوليت‌هاي بالايي انجام وظيفه مي‌کردند و يا در مرکزيت سازمان قرار داشتند.
با توجه به تعداد کمتر زنان در زندگي مخفي چريکي نمي‌توان اين مساله را به منزله نوعي تبعيض تلقي کرد؛ چرا که کيفيت‌ها وشايستگي‌ها از درون جامعه و از شرايط اقتصادي و اجتماعي و فرهنگي جامعه بر مي‌خاست.
ما در آن زمان هرگز چنين احساسي نداشتيم و رفقاي مرد سازمان نيز هرگز تمايلات تبعيض آميزي از خود نشان ندادند.



[ نسخه چاپی ]     [ بازگشت به صفحه اول ]


اخبار
درگيري فيزيکي مردم با گشت ارشاد در ميدان درکه تهران
تجمع حق التدريسان و معلمان پيش دبستاني مقابل مجلس
روزنامه رسمي حكم ابطال رياست مرتضوي را چاپ نكرد
دلار 2023 تومان ، سكه 747 هزار تومان
اظهار ناتواني دولتي ها در جلسه مجمع تشخيص
مقابل شهرداري ملارد رخ داد خودسوزي مقابل چشم شهردار
بازداشت يک فعال سياسي عرب در حميديه
خواستار پايان اعتصاب غذاي کبودوند هستيم
رييس اتحاديه ناشران و كتابفروشان:كتابفروشان به تعطيلي فكر مي‌كنند :
فدراسيون دوچرخه‌سواري هم «تعليق» شد
اخبار دانشجوئی
کوي دانشگاه تهران ۱۰ روز قبل و بعد از ۱۸ تير تعطيل است
اجراي دستورالعمل پوشش دانشجويان از اول مهر/ انتقاد از نيروي انتظامي۱۳۹۱/۰۳/۲۰
۶۲ درصد مدال‌آوران ايراني رقابت‌هاي علمي جهاني از کشور رفتند
ادامه‌ي تنش در دانشگاه مازندران به دنبال مرگ يک دانشجو
گزارش شوراي دفاع از حق تحصيل
سخنان وزير علوم افشاي نقض آشکار حقوق دانشجويان است
تجمع اعتراضي دانشجويان علوم پزشکي در مقابل مجلس و وزارت بهداشت
نويد بهاري دانشجويان از پشت ميله هاي زندان
تجمع ۵ روزه‌ي دانشجويان علوم پايه در مقابل وزارت بهداشت
اعتراض داريوش اجلالي، دانشجوي دانشگاه ياسوج با دوختن لب‌هايش
 
کارگران دربند را آزاد کنید

دانشجویان دربند را آزاد کنید

برگی از تاریخ

با یاد یاران

اسامی قربانيان کشتار زندانيان سياسی در سال ۶۷





شورای دانشجویان و جوانان چپ ایران











خبرگزاری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران










آرشیو آثار کلاسیک مارکسیستی









Copyright 2004 © etehadefedaian.org - All Rights Reserved - Administration