The Union Of People's Fedaian Of Iran
اخبار    سرسخن    مقالات سیاسی    اعلامیه ها    ديدگاه ها    کارگری    زنان    دانشجویی    مسئله ملی    اجتماعی    رويدادهای بين المللی    برای جهانی دیگروسوسياليسم    حقوق بشر    گفتارهای رادیویی    یادها    در راه کنگره    اعلان ها    موضوعی    گفتگو      
صفحه اول معرفي و تاريخچه  |   اسناد سازمان  |   آرشيو  |   پيوندهاي ديگر  |   آدرس هاي ما  |   آرشيو مقالات

عقيم سازي انقلاب مصر و درس هاي ايران

سعيد رهنما

جمعه ۲۷ اسفند ۱۳۸۹ - ۱۸ مارس ۲۰۱۱

اصل اين مطلب بزبان انگليسي نوشته شده و در ماه فوريه در سايت هاي اوپن دموكراسي و مارك نيوز منتشر شده است.

هنگامي كه ارتش مصر در همان مراحل اوليه قيام مردمي اعلام «بي طرفي» كرد٬ واضح بود كه سياست ديگري٬ متفاوت از انقلاب ١٩٧٩ايران در جريان است : ارتش شاه در آخرين مرحله و پس از ماهها درگيري ها و تيراندازي هاي خياباني اعلام «بي طرفي» كرد. در روز ١١ فوريه زماني كه مردم به پادگان ها ريخته بودند٬ در ميان بهت و حيرت همگاني راديو خبر بي طرفي ارتش را اعلام نمود. بعدا معلوم شد كه فرستاده سازمان نظامي ناتو پس از بررسي وضعيت به سران ارتش اعلام كرده بود كه اميدي نيست و اعلام بي طرفي كنيد. همانروز نظام سقوط كرد و در فاصله كوتاهي بسياري از سران ارتش و مقامات رژيم شاه اعدام شدند.

قيام مردم مصر ياد آور انقلاب ١٩٧٩ ايران است. در هر دو مورد يك ديكتاتور مورد حمايت امريكا در چند دهه با اقتدار تمام بر يك كشور بزرگ با موقعيتي استراتژيك حكمراني مي كرد تا آنكه با يك قيام مردمي مواجه شد. در هر دو مورد٬ ارتش رابطه بسيار نزديك و وسيعي با ارتش امريكا داشت. هر دو ديكتاتور مدرنيزاسيون نئوليبرال و نا متعادلي را كه افزايش فاصله بين فقير و غني٬ و شهر و روستا را بهمراه داشت٬ پيگيري مي كردند. در هر دو مورد٬ در غياب آزادي هاي سياسي و دموكراسي٬ نيروهاي سنتي مذهبي حوزه عمل خود را گسترش دادند٬ در حالي كه نيرو هاي ليبرال و چپ بطور فزاينده اي به حاشيه رانده شدند و سركوب شدند.

اما انقلاب ايران تفاوت هاي زيادي داشت٬ طولاني تر و خونين تر بود و در عرض ١٣ ماه هزاران نفر كشته و مجروح داشت. انقلاب ايران با اعتصابات وسيع كارگري و كارمندي در كارخانجات٬ موسسات دولتي و دانشگاهها همراه بود٬ و شوراها كنترل اين موسسات را در دست گرفته بودند. خواست ها و شعار هاي ايران راديكال تر بود و مردم خواهان سرنگوني كل نظام٬ برقراري عدالت اجتماعي٬ و استقلال از امريكا و قدرت هاي خارجي بودند.

يكي از دلائل تمايز بين قيام مصر و ايران٬ حضور قوي تر چپ در انقلاب ايران بود. برخلاف ادعاي پوچ و دور از حقيقت سلاووج ژيژك كه گويا «چپي ها٬ ماركسيست ها قاچاقي خود را وارد انقلابي كردند كه خميني رهبر بلامنازع آن بود»٬ قيام بر عليه رژيم شاه ابتدا توسط نيروهاي سكولارچپ و ليبرال آغاز شد و به اعتصابات كارگران و كارمندان رسيد٬ و خميني و اسلام گرايان خود را وارد انقلاب كردند. يكي از دلائلي كه خميني «رهبر بلامنازع» انقلاب شد خطاي احمقانه اغلب نيروهاي سكولار بود كه تحت تاثير خيالات خود كه گويا خميني «ضد امپرياليست» و «ضد اقتدارگرائي» است از او حمايت كردند. در انقلاب ايران٬ در كشوري با مرزهاي گسترده با اتحاد شوروي سابق٬ ترس امريكا و متحدين اش عمدتا از چپ بود٬ و از اين رو در آغاز از اسلام گرايان و مذهبي هاي ليبرال حمايت كرد. گروگانگيري در سفارت امريكا٬ اميد هاي امريكا در جهت دادن به انقلاب را از بين برد.

در مصر٬ اما آنچه سياست امريكا و غرب را جهت مي داد٬ ترس از اسلام گريان بود. تجربه انقلاب ايران و آنارشي حاصل از سقوط كليت رژيم شاه٬ و سرعتي كه اسلام گرايان افراطي بقيه نيروهاي انقلابي را از صحنه خارج كرده و رژيمي سركوبگر و تاريك انديش بر مبناي شريعت اسلامي ايجاد كردند٬ جهت دهنده سياست امريكا در مصر بود. بخشي از اين سياست اين بود كه بگذارد ديكتاتور برود٬ اما رژيم قبلي پا بر جا بماند. از اين رو بود كه در همان آغاز طغيان مردم٬ از ارتش مصر خواست كه اعلام بي طرفي كند.

انقلاب ايران خطرات يك رژيم مذهبي٬ در اين مورد٬ يك رژيم اسلامي را به جهانيان نشان داده بود. در طول شورش هاي مردمي مصر٬ كارشناسان منطقه دو نظر افراطي را در مورد اخوان المسلمين ابراز طرح كرده اند : عده اي بر اين باور بوده كه اين يك جريان خطرناك و تند رو اسلام گرا است كه بدنبال تشكيل يك دولت اسلامي در مصر است٬ و عده اي ديگر كه معتقدند كه اخوان المسلمين يك جريان متعادل٬ ميانه رو و با مدارا است. هر دو نظر نادرست است. از يك سو ترديدي نيست كه در هر وضعيتي كه در مصر پيش آيد٬ اسلام گرايان نقش قوي تري خواهند داشت و اخوان المسلمين بطور مستقيم يا غير مستقيم در انتخابات شركت خواهند كرد و بيش از پيش در روند سياسي اثر خواهند گذاشت و برنامه هاي محافظه كارانه خود را به پيش خواهند برد. اما نخواهند توانست نظير ايران يك حكومت اسلامي تشكيل دهند. از يك سو فاقد رهبري واحدي هستند كه در زمان انقلاب ايران طرفداران خميني داشتند. ديگر آنكه چون ارتش مصر٬ و نيزبورژوازي مصر٬ كه از قديمي ترين سرمايه داران در دنياي عرب هستند٬ دست نخورده باقي مانده اند٬ مانع ايجاد يك دولت اسلامي خواهند شد.

ضمن آنكه مردم مصر با شهامت تحسين آميزخود موفقيت هاي چشمگيري را در سرنگون كردن يك ديكتاتور فاسد بدست آورده اند٬ اما تا كنون نتوانسته اند كه انقلاب خود را به پيش برند٬ و امريكا٬ ارتش مصر و طبقات حاكم اين كشور موفق شده اند كه لا اقل تا اين مرحله٬ انقلاب را عقيم سازند. به عبارتي مي توان گفت كه قيام مردم مصر يك كودتاي مردمي بوده. اين واقعيت كه سه نيروي ارتش٬ اخوان المسلمين٬ و طبقات حاكم بازيگران عمده صحنه سياسي مصر خواهند بود٬ شانس استقرار يك نظام دموكراتيك٬ كه از خواستهاي عمده مصرياني بوده كه به خيابانها ريختند٬ چندان اميدوار كننده نيست. اينكه هيئت نظامي حاكم بر مصر يك اسلامگرا را مامور بازبيني عجولانه قانون اساسي مصر كرده٬ بيانگر جهتي است كه اين تحولات به پيش مي رود.

ترديدي نيست كه مصر بازگشتي به عقب و به دوران رژيمي شبيه مبارك نخواهد داشت٬ اما شكل و ماهيت نظام آينده به حضور قاطعانه جوانان٬ زنان٬ و كارگران و كارمندان و طرح خواست هاي دموكراتيك در حوزه عمومي بستگي دارد. درس مهم تجربه ايران براي نيروهاي سكولار مترقي ــ چپ ها٬ ليبرال ها٬ فمينيست ها٬ هنرمندان و روشنفكران ــ اين است كه خواستهاي سكولار دموكراتيك خود را قرباني نكنند٬ و نه به ارتش٬ نه اسلام گرايان٬ و نه به اليت سنتي اعتماد كنند.

البته در شرائطي كه نيروهاي مترقي آمادگي ارائه يك آلترناتيو مشخص براي رهبري سياسي را ندارند٬ عدم سرنگوني كليت رژيم لزوما به تمامي منفي نيست٬ چرا كه فرصت و امكاناتي را مي يابند كه خود را بهتر سازمان دهند. البته باز درس ديگر ايران اين است كه در وضعيت آنارشي بعد از انقلاب هميشه اين خطر وجود دارد كه نيروهاي ارتجاعي از معتقدات مذهبي مردم استفاده كرده و خود را قوي تر سازند.

پس از متجاوز از سي سال رنج بردن تحت يك رژيم خشن مذهبي٬ زنان٬ جوانان٬ كارگران و روشنفكران ايران در سال ٢٠٠٩ بر عليه اين رژيم قيام كردند. پاره اي قيام مردم مصر را با قيام مردم ايران در مقابل كودتاي انتخاباتي احمدي نژاد مقايسه كرده و انتظار نتايج مشابه اي را داشته اند. اما وضعيت امروزي ايران بسيار متفاوت است. رژيم مصر وابسته به يك فرد ديكتاتور بود٬ و اوهم به يك قدرت خارجي وابسته بود. اما اليگارشي روحاني/نظامي ايران٬ با شبكه درهم پيچيده دستگاههاي مذهبي٬ سركوب٬ اقتصادي٬ و سيستم هاي چند لايه اي نظامي و امنيتي٬ نه به يك فرد و نه به يك قدرت خارجي وابسته است. بعلاوه اين يك نظام شبه فاشيستي است كه هنوز ميليون ها مستمري بگير را در نهاد هاي نيمه دولتي و بنياد ها مذهبي در اختيار دارد. بعلاوه در موارد متعدد نشان داده كه در بكارگيري خشونت وحشيانه بر عليه اپوزيسيون كوچكترين ترديدي بخود راه نمي دهد. البته سر انجام اين رژيم تفاوتي با سر انجام ديگر نظام هاي ديكتاتوري و سركوبگر خاورميانه ندارد٬ اما متاسفانه مردم ايران نبرد سخت تري را در پيش رو دارند.

تداوم مبارزه نيروهاي ترقي خواه مصر ميتواند خواست هاي مربوط به تحولات اقتصادي٬ اجتماعي و سياسي را بطور فزاينده اي به پيش برد٬ و بر روند تحولات در ديگر كشورهاي عرب٬ و حتي بر مسئله فلسطين نيز تاثير گذارند. امريكا و اسرائيل ديگر نمي توانند بر ديكتاتورهاي قابل اعتماد خود متكي باشند٬ و در صورت ادامه مبارزه ناچار خواهند شد كه خواست يك صلح واقعي با فلسطيني ها را جدي بگيرند.

گاه چنيم بنظر مي آيد كه خاور ميانه بين دو انتخاب نامطلوب٬ يعني انتخاب بين ديكتاتوري سكولار يا بنيادگرائي مذهبي قرار گرفته است. اما در واقع انتخاب سومي هم هست٬ و آن يك نظام دموكراتيك سكولار است٬ و بايد اميدوار بود كه نيروهاي طرقي خواه اين كشورها بتوانند هم اسلامگرائئ و هم نظامي گري را مهار كنند و بي توقف به پيش روند.



[ نسخه چاپی ]     [ بازگشت به صفحه اول ]


اخبار
درگيري فيزيکي مردم با گشت ارشاد در ميدان درکه تهران
تجمع حق التدريسان و معلمان پيش دبستاني مقابل مجلس
روزنامه رسمي حكم ابطال رياست مرتضوي را چاپ نكرد
دلار 2023 تومان ، سكه 747 هزار تومان
اظهار ناتواني دولتي ها در جلسه مجمع تشخيص
مقابل شهرداري ملارد رخ داد خودسوزي مقابل چشم شهردار
بازداشت يک فعال سياسي عرب در حميديه
خواستار پايان اعتصاب غذاي کبودوند هستيم
رييس اتحاديه ناشران و كتابفروشان:كتابفروشان به تعطيلي فكر مي‌كنند :
فدراسيون دوچرخه‌سواري هم «تعليق» شد
اخبار دانشجوئی
کوي دانشگاه تهران ۱۰ روز قبل و بعد از ۱۸ تير تعطيل است
اجراي دستورالعمل پوشش دانشجويان از اول مهر/ انتقاد از نيروي انتظامي۱۳۹۱/۰۳/۲۰
۶۲ درصد مدال‌آوران ايراني رقابت‌هاي علمي جهاني از کشور رفتند
ادامه‌ي تنش در دانشگاه مازندران به دنبال مرگ يک دانشجو
گزارش شوراي دفاع از حق تحصيل
سخنان وزير علوم افشاي نقض آشکار حقوق دانشجويان است
تجمع اعتراضي دانشجويان علوم پزشکي در مقابل مجلس و وزارت بهداشت
نويد بهاري دانشجويان از پشت ميله هاي زندان
تجمع ۵ روزه‌ي دانشجويان علوم پايه در مقابل وزارت بهداشت
اعتراض داريوش اجلالي، دانشجوي دانشگاه ياسوج با دوختن لب‌هايش
 
کارگران دربند را آزاد کنید

دانشجویان دربند را آزاد کنید

برگی از تاریخ

با یاد یاران

اسامی قربانيان کشتار زندانيان سياسی در سال ۶۷





شورای دانشجویان و جوانان چپ ایران











خبرگزاری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران










آرشیو آثار کلاسیک مارکسیستی









Copyright 2004 © etehadefedaian.org - All Rights Reserved - Administration