The Union Of People's Fedaian Of Iran
اخبار    سرسخن    مقالات سیاسی    اعلامیه ها    ديدگاه ها    کارگری    زنان    دانشجویی    مسئله ملی    اجتماعی    رويدادهای بين المللی    برای جهانی دیگروسوسياليسم    حقوق بشر    گفتارهای رادیویی    یادها    در راه کنگره    اعلان ها    موضوعی    گفتگو      
صفحه اول معرفي و تاريخچه  |   اسناد سازمان  |   آرشيو  |   پيوندهاي ديگر  |   آدرس هاي ما  |   آرشيو مقالات

خاوران، تفاهمِ وجدان‌هاي زخمي

مهدي اصلاني

خاوران، تفاهمِ وجدان‌هاي زخمي

مهدي اصلاني
چهارشنبه ۹ شهريور ۱٣۹۰

پرده‌ي اول:
"من بايد عرض کنم که محمد‌رضاي پهلوي، اين خائنِ خبيث براي ما رفت، فرار کرد و همه‌چيز ما را به باد داد. مملکت ما را خراب کرد، قبرستان‌هاي ما را آباد کرد" خميني ۱۲ بهمن ۵۷ بهشت‌زهرا.

شام‌گاه ٣۱ خرداد سال ۶۰ سيماي اسلامي خبر "معدوم شدن تني‌چند از ضدانقلاب" را در فرداي حوادث خياباني به اطلاع مي‌رساند. روزنامه کيهان به تاريخ دوشنبه اول تيرماه ۶۰ خبرِ از "اعدام انقلابي ۲٣ مهاجم مسلح و عامل کشتار مردم در حوادث اخير" مي‌دهد. در ميان اعداميان کساني وجود داشتند که مدت‌ها پيش از ٣۰ خرداد و "حوادث اخير" ادعايي دادستاني انقلاب مرکز دست‌گير شده‌ بودند. از جمله پيکارگر ٣۱ ساله محسن فاضل، از مبارزين قديمي که تاريخ دست‌گيري‌اش ۱۴ بهمن ۵۹ بود. نيز اصغر زهتابچي، ٣۵ ساله و پدر سه فرزند از زندانيان منتسب به مجاهدين که در تاريخ ۱۹ خرداد سال ۶۰ دستگير شده بود. آن‌چنان که سرنوشت دو عضو "چريک‌هاي فدايي خلق" منوچهر اويسي و بهنوش آذريان، همين‌گونه رقم خورد. در ميان اعداميان يک نام بيش‌ از ديگران چشم‌نواز بود و از اشتهاري بيش‌تر برخوردار. شاعر، نويسنده، مبارز و زنداني سابق، سعيد سلطانپور. مرگ‌فروشان اسلامي سعيد را در شب دامادي‌اش و در مقابل ديده‌گان مهمانان و نوعروسش به تاريخ ۲۷ فروردين ۶۰ ربوده و در شب ٣۱ خرداد سال ۶۰ تمام ۴۱ ساله‌گي‌ و حجله‌ي دامادي‌اش را به خون آذين مي‌بندند. (۱) دادستاني انقلاب مرکز به هنگام فرمان‌روايي اسدالله لاجوردي، به صراحت اتهامِ برخي اعدم‌شده‌گان را حمل فلفل و نمک خوانده و اين که شماري اعداميان حتا از اعلام مشخصات‌شان خودداري کردند. پيش‌تر اسدالله لاجوردي، معروف به آيشمن اوين به تاريخ سوم خرداد ماه ۶۰ در سيماي اسلامي گفت: دستگاه قضايي جمهوري اسلامي حتا نسبت به يک دختربچه که صداي اعتراض بلند کرده نمي‌تواند اغماض کند. شمار اعدام‌هاي دسته‌جمعي پس از حادثه ٣۰ خرداد ۶۰ و تک‌تيرهاي شمارش شده در سحرگاهان اوين بر هيچ‌کس دانسته نيست. اما از همان اوان و کمي پيش‌تر يکي از معضلات اساسي کارورزان نظام اسلامي دفن گاه اعداميان بود. بر مبناي قوانين فقهي و نيز فتوي روح‌الله خميني: دفنِ مسلمان در قبرستانِ کُفار و دفنِ کافر در قبرستانِ مسلمانان جايز نيست. اين فتوا بهانه‌اي شد براي آن‌که شماري از اعدام شده گانِ چپ در سال ۶۰ را نبش‌ قبر کرده و به مکاني ديگر منتقل کنند. (۲)
صادق خلخالي، "انتخاب اصلح" و اول خميني، که نامش در تاريخ ايران به جنايت بي‌شمار سکه خورده، سابقه‌ي اين معضل را تا روزهاي تير‌باران سران رژيمِ گذشته عقب مي برد. قاضي‌القضات اسلامي در ارتباط با دفن برخي کارگزاران نظام پيشين از جمله تيمسار رحيمي مي‌نويسد: جنازه‌هاي اعدامي‌ها را به بهشت‌زهرا راه نمي‌دادند و مردم مانع مي‌شدند و مي‌گفتند که ارواحِ شهداي ما ناراحت مي‌شوند، لذا جنازه‌ها را به پُشتِ کهريزک بردند و در آن‌جا دفن کردند. بعد از مدتي خبر آوردند که جنازه‌ها را از آن‌جا نيز خارج (نبش‌ قبر) کرده‌اند. مردمِ عصباني و شهيد داده مي‌گفتند: اين‌ها کافرند و نبايد در اين‌جا و در اراضي مسلمان‌ها دفن شوند. سرانجام تصميم گرفته شد که آن‌ها را در دره‌هاي اطراف دفن کنند (پنهان کنند) و به همين ترتيب عمل شد. (٣)

پيش از اعدام‌هاي جمعي پس از ٣۰ خرداد ۶۰: "در جلسه‌اي که چهارشنبه ۱٣ خرداد با شرکت رجايي و تعدادي از وزيران، شهردار و نيز عده‌اي از کارشناسان شهرسازي تشکيل شد، يکي از دستور جلسات احداث گورستان ملحدين و کفار بوده است [...] يکي از محل‌هايي که پيشنهاد مي‌شود جنوب پادگان فرح‌آباد-که گورستان ارامنه و يهوديان در آن‌جا قرار دارد- بود" (۴)
آن‌چنان که مي‌دانيم جرم اکثرِ اعضا و هواداران جرياناتِ چپ بر‌انداز در سالِ سياه ۱٣۶۰ به ويژه شماري که بعد از ٣۰ خرداد، اعدام شدند، محاربه با نظام اسلامي بود و نه ارتداد. ليک با استخوان کساني که جدا از اتهام محاربه، ارتدادشان نيز از روز روشن‌تر، معامله‌اي ديگر انجام دادند. آن‌گونه که به فرموده و حکم از بالا تقرير شد: دادستاني محترم تهران. چون برابر نامه‌ي شماره [...] مقرر شده که افراد زير منوچهر اويسي، عليرضا رحماني، قاسم گلشن، محسن فاضل، سعيد سلطانپور، طلعت رهنما، معدومين اخير و تقي شهرام که در تاريخ سوم مرداد ۵۹ به خاک سپرده شده‌اند بايد نبش‌قبر و به گورستان لامذهبان که بايد به دستور جناب شهردار جديدا تاًسيس گردد دفن شوند. لذا مراتب جهت اطلاع ابلاغ خواهد شد [...] امضاء مدير‌عامل بهشت‌زهرا. (۵)

پرده‌ي دوم:
۲٣ سال پيش وقتي از شکاف کرکره‌هاي فلزي آخرين سلول بند ۸ زندان گوهر‌کُش (گوهر دشت‌) به تماشاي مرگ ايستاده و با نگاهي ناباور فاجعه را تاب مي‌آورديم، کاميون‌هاي يخچال‌دار حمل گوشت بود و چکمه‌پوشاني ماسک‌زده که با وقاحتي کم‌ياب در شب‌هايي که از آسمان‌ِ گوهرِ کُفر مي‌باريد، مرده‌گان را عقوبت مي‌کردند‌. شبانه بارمان زدند و در کفرآبادي اسلامي پنهان‌مان کردند‌. يک ماه مرگ ‌فروختند و پر رونق‌ترين حرفه‌ها از آنِ گورکنان وطن شد‌. و اين همه تنها سهم کفار و نجس‌ها بود‌، که بي غسل و کفن (‌که بي‌نياز از آن بودند‌) در خاوران پنهان کردند. هم‌چنان از سرنوشت هزاران مجاهدِ اعدام شده در مرداد‌ماه‌، بي‌اطلاع هستيم و نمي‌دانيم تمامي‌شان در کدامين گوشه و مکانِ جمعي، پنهان کرده‌اند‌. خاوران تنها گورستانِ مرگ‌فروشان نمي‌باشد. از روز روشن‌تر است که پس از سقوطِ حکومتِ اسلامي ده‌ها گورِ جمعي، در کنارِ ديگر جنايتِ بي‌شمارِ حکومتِ آدم‌خوران کشف خواهد شد، خاوران امروز اما به مهم‌ترين محلِ اعتراض به کشتارِ تابستانِ ۶۷ بدل شده است خاوران ياد و حافظه است به جاي فراموشي. خاوران تفاهمِ وجدان‌هاي زخم خورده است. در فرداي زمين‌گير‌ شدنِ همه¬ي حکومت‌هاي خون‌ريز، از جمله مکان‌هايي که به عنوانِ نمادِ نقضِ آشکارِ حقوق انساني موردِ توجه جامعه‌ي جهاني قرار مي‌گيرد، گورهاي جمعي است. گور جمعي در همه ي آيين ها نشانِ زير‌گرفتنِ کرامت انساني است. پس از سقوطِ حکومت‌هاي ديکتاتور، از جمله در يوگسلاوي، عراق، افغانستان، گورهاي ‌جمعي‌ي بسياري کشف شد. کشتارِ جمعي نشانِ جنايتي ويژه است. مُراد از تأکيد بر جنايتِ تابستان سال ۱٣۶۷ ويژه گي ي اين جنايت است. وگرنه کيست که نداند حکومت اسلامي در عمرِ پُر‌برکتِ!! خود ده‌ها جنايت مخوف کرده است. اغلب گورهاي جمعي پس از سرنگوني حکومت‌ها کشف مي‌شوند و محافل حقوق انساني از آن ها به عنوانِ يکي از اسنادِ آشکارِ جنايت عليه بشريت سخن به ميان مي‌آورند. خاوران را اما مادران داغ و درفش در بودِ نامبارک اين نظام جهنمي کشف و با ناخن شخم زدند.
حفاري خاوران يعني کشفِ استخوان‌، و هر استخوان يعني حضورِ غايبِ يک انسان‌. از سرنوشتِ صدها چشم‌بندِ بي‌صاحب، عينک‌ها و دمپايي‌هاي پلاستيکي تلنبار شده در کريدورهاي مرگ منتهي به حسينيه‌ي گوهردشت بي‌خبريم‌. (۶) خاوران سند جنايت است و مسلخِ هزاران هزار جانِ جوان. اين سند پُر‌بها را همان‌گونه که هست بايد پاسداري کرد و اين مهم نه تنها متوجه خانواده‌ي‌ مرگ‌آگاهان، که متوجه همه‌ي وجدان‌هاي زخم خورده است‌. آخر آن، هزاران جانِ روشنِ خفته‌، عطر صد باغ و خاطره را دارند‌. خاوران مُهري است بر درستي اين حُکم و اصلِ بار‌ها به اثبات رسيده‌ي تاريخ: سيستم جنايت را نمي‌توان تا مدت‌هاي طولاني در اسارتِ خطا نگاه داشت و پنهان کرد. جنايت و بررسي آن شايد تنها مورد تاريخي است که مشمول معافيت و مرور‌ِ‌زمان نمي‌شود. اگر بپذيريم سريت و پنهان کاري حرف اول کشتار ۶۷ بوده است، آن وقت فاش‌گويي، بلندگويي و همه‌گويي اين جنايت تنها متوجه شاهدان و خانواده‌هاي قربانيان نبوده که متوجه خانواده‌ي بزرگ بشري مي‌باشد. خاوران گورستاني عادي نيست. نمادِ قتل‌عامِ تابستانِ مرگ، فارغ از هر انديشه‌ و مرام است. اين مکان که امروز به مکانِ تفاهمِ وجدان‌هاي زخم خورده بدل شده، يگانه گورستانِ قربانيانِ نيست، اما مهم‌ترين آن است. اهميتِ خاوران نه از آن‌رو که عمدتا (تنها؟) مارکسيست‌ها در آن دفن کرده‌اند. خاوران افزون بر هويتي مستقل از گورستان‌هاي عمومي، به نمادِ جنايت بدل شده است. خاوران شناسنامه‌ي جنايت نظام اسلامي است. حرف آخر آن‌که تابستان شصت و هفت هنوز پرونده‌اي است ناگشوده.(۷)



۱- نگاه کنيد به روزنامه کيهان تاريخ دوشنبه اول تيرماه ۶۰ و نيز روزنامه‌هاي عصر تهران به تاريخ يکشنبه ٣۱ خرداد ۶۰
۲- نگاه کنيد به کلاغ و گل‌سرخ
٣- نگاه کنيد به متنِ کاملِ خاطرات صادق خلخالي. نشر سايه چاپ نهم ۱٣٨۴ ص ٣۶۹
۴- نگاه کنيد به "و گورستاني چندان پرمرز شيار کردند." ناصر مهاجر، مهناز متين. آرش شماره ۷٨-۷۷
۵- پيش‌‌گفته
۶- نگاه کنيد به کلاغ و گل‌سرخ
۷- در روزهاي قطع ملاقات نگهبان‌هاي عادي زندان در پاسخ به مادران و خانواده‌ها به دروغ گفتند سالن ملاقات تعمير مي‌کنيم. آن‌ها باخبر بودند. در روزهاي قطع کانال‌هاي ارتباطي‌مان از هفتم مرداد ۶۷ آشپز زندان و نگهبان عادي که چرخ غذا حمل مي‌کرد در مقابل پرسش ما که چه خبر است؟ به دروغ گفتند سالن ملاقات تعمير مي‌کنيم. آن‌ها باخبر بودند. اين‌همه را به عنوان يک شاهد و بر مبناي مشاهداتم مي‌گويم: از نگهبان عادي زندان تا بالاي حکومت همه باخبر بودند.

[ نسخه چاپی ]     [ بازگشت به صفحه اول ]


اخبار
درگيري فيزيکي مردم با گشت ارشاد در ميدان درکه تهران
تجمع حق التدريسان و معلمان پيش دبستاني مقابل مجلس
روزنامه رسمي حكم ابطال رياست مرتضوي را چاپ نكرد
دلار 2023 تومان ، سكه 747 هزار تومان
اظهار ناتواني دولتي ها در جلسه مجمع تشخيص
مقابل شهرداري ملارد رخ داد خودسوزي مقابل چشم شهردار
بازداشت يک فعال سياسي عرب در حميديه
خواستار پايان اعتصاب غذاي کبودوند هستيم
رييس اتحاديه ناشران و كتابفروشان:كتابفروشان به تعطيلي فكر مي‌كنند :
فدراسيون دوچرخه‌سواري هم «تعليق» شد
اخبار دانشجوئی
کوي دانشگاه تهران ۱۰ روز قبل و بعد از ۱۸ تير تعطيل است
اجراي دستورالعمل پوشش دانشجويان از اول مهر/ انتقاد از نيروي انتظامي۱۳۹۱/۰۳/۲۰
۶۲ درصد مدال‌آوران ايراني رقابت‌هاي علمي جهاني از کشور رفتند
ادامه‌ي تنش در دانشگاه مازندران به دنبال مرگ يک دانشجو
گزارش شوراي دفاع از حق تحصيل
سخنان وزير علوم افشاي نقض آشکار حقوق دانشجويان است
تجمع اعتراضي دانشجويان علوم پزشکي در مقابل مجلس و وزارت بهداشت
نويد بهاري دانشجويان از پشت ميله هاي زندان
تجمع ۵ روزه‌ي دانشجويان علوم پايه در مقابل وزارت بهداشت
اعتراض داريوش اجلالي، دانشجوي دانشگاه ياسوج با دوختن لب‌هايش
 
کارگران دربند را آزاد کنید

دانشجویان دربند را آزاد کنید

برگی از تاریخ

با یاد یاران

اسامی قربانيان کشتار زندانيان سياسی در سال ۶۷





شورای دانشجویان و جوانان چپ ایران











خبرگزاری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران










آرشیو آثار کلاسیک مارکسیستی









Copyright 2004 © etehadefedaian.org - All Rights Reserved - Administration