The Union Of People's Fedaian Of Iran
اخبار    سرسخن    مقالات سیاسی    اعلامیه ها    ديدگاه ها    کارگری    زنان    دانشجویی    مسئله ملی    اجتماعی    رويدادهای بين المللی    برای جهانی دیگروسوسياليسم    حقوق بشر    گفتارهای رادیویی    یادها    در راه کنگره    اعلان ها    موضوعی    گفتگو      
صفحه اول معرفي و تاريخچه  |   اسناد سازمان  |   آرشيو  |   پيوندهاي ديگر  |   آدرس هاي ما  |   آرشيو مقالات

تونس بعد از انتخابات؛ دموکراسي يا باز توليد استبداد؟

يوسف عزيزي بني طرف


روز بيست و سوم اکتبر، نخستين پيامد رهايي از رژيم خودکامه بن علي و تجسم قانوني انقلاب را در انتخابات تونس ديديم. پس از آزادي مطبوعات و رسانه ها، انتخابات آزادي در اين کشور رخ داد که نمود ديگر از دموکراسي در جوامع مدرن است. اما اين امر نه در يک کشور غربي بلکه در يک کشور عربي، آفريقايي و مسلمان رخ مي دهد که داراي شرايط اجتماعي خاص خود است.
گرچه جامعه تونس در ميان کشورهاي عربي و مسلمان جزو ليبرال ترين جوامع به شمار مي رود، اما همچنان از دوپارگي سنت و مدرنيسم رنج مي برد و ساز و کار اين پديده هنوز فعال است.
يادمان نرفته است وقتي حبيب بورقيبه در دهه شصت قرن گذشته با اعلام تساوي ارث ميان زن و مرد و تظاهر به روزه خواري در تلويزيون تونس در ماه رمضان و منع کارگران از روزه گرفتن در اين ماه و ديگر گام هاي ليبراليستي، جامعه محافظه کار و رهبران مذهبي تونس را به چالش طلبيد. اما نظامي که اين مبارز ضداستعمار بنياد نهاد، دموکرات نبود و پس از کودتاي زين العابدين بن علي در سال ۱۹٨۷، بيش از پيش شکل و شمايل استبدادي به خود گرفت.
نتايج انتخابات مجلس موسسان که روز ۲٣ اکتبر گذشته رخ داد نشانگر پيروزي حزب "جنبش نهضت" اسلامي تونس است با بيش از چهل در صد آرا. "کنگره براي جمهوري" که يک حزب چپگراي ناسيوناليست است ۱۴ درصد آرا، "بلوک دموکراتيک براي کار و آزادي" با گرايش هاي چپ ۹.۶٨ در صد آرا، حزب "درخواست مردمي براي آزادي، عدالت و توسعه" با گرايش هاي راست ليبرال ٨.۷۶ در صد آرا، حزب دموکراتيک پيشرو با گرايش هاي چپ ليبرال ۷.٨٣ درصد آرا را به دست آوردند. احزاب چپ راديکال و ديگران به بقيه کرسي ها دست يافتند. اينان در واقع شکست خوردگان اين انتخابات اند. بيست و چهار در صد از کرسي هاي مجلس موسسان به زنان تعلق يافت که نسبت معقولي به نظر مي آيد. بيش از هفتاد در صد افراد داراي حق راي در انتخابات "مجلس ملي موسسان" تونس شرکت کردند. والبته اگر (ده تا سي در صد) بقيه در اين انتخابات شرکت مي کردند احتمالا نتايج انتخابات تغيير مي يافت. در مبارزات انتخاباتي، تمرکز نيروهاي چپ بر ريشه کني وابستگان به رژيم سابق، ضرورت حمايت از دستاوردهاي مدرنيسم و رويارويي با حزب اسلامگراي "نهضت" بود، در حالي که اين حزب افزون بر لايه هاي سنتي طبقه متوسط در پايتخت، تماسي نزديک و رو در رو با توده هاي مردم در مناطق پيراموني دور از مرکز داشت و بر حل مشکلات اقتصادي مردم تاکيد مي کرد. مساجد نيز وسيله اي براي فعاليت هاي سياسي حزب "نهضت" در شهرها و روستاها بود. مردم بيکار و به جان آمده از تورم و گراني، بي توجه به کارکرد مجلس موسسان، راي خود را به حزب نهضت دادند.
راز موفقيت حزب نهضت اسلامي تونس، افزون بر سابقه مبارزاتي اش عليه رژيم بن علي، تاکيدهاي مکررش بر حفاظت از دستاوردهاي اقتصادي و اجتماعي پيشين است. اين حزب قول داده تا آزادي سرمايه گذاري خارجي را تضمين کند، حقوق برابر زنان را نقض نکند، اماکن مشروب فروشي را نبندد و از صنعت توريسم (از جمله اختلاط زن و مرد در سواحل دريا و استفاده از بيکيني) ممانعت نکند. اين – البته - نتيجه اقامت بيست و دوساله رهبران تبعيدي حزب "نهضت" در غرب است و نيز نتيجه درس گيري شان از تجارب شکست خورده بنيادگرايان در الجزاير، ايران و افغانستان. خود راشد الغنوشي رهبر حزب "نهضت" زماني شيفته سيد محمد خاتمي بود. در واقع ايديولوژي اين حزب به ديدگاه هاي اصلاح طلبان و نهضت آزادي ايران و نيز به حزب عدالت و توسعه ترکيه نزديک است وقصد دارد براي تشکيل دولت پس از انقلاب با دو حزب چيگراي "کنگره براي جمهوري" و "بلوک دموکراتيک براي کار و آزادي" ائتلاف کند.
نيروهاي سکولار چپ و ليبرال در برخورد با اسلام گرايان حزب نهضت نسبت به چند مساله ابراز نگراني مي کنند. نخست اين که اين حزب اعلام کرده، شريعت اسلام يکي از منابع قانونگذاري تونس خواهد بود، امري که سابقه قبلي نداشته است. البته در قياس با اعلام مصطفي عبدالجليل رهبر کنوني ليبي مبني بر اين که "شريعت اسلامي منبع اصلي قانونگذاري کشور است"، حزب نهضت اسلامي تونس قدري معتدل به نظر مي آيد. اما نسل جوان حزب نهضت تونس در قياس با نسل سالمندش، در زمينه اسلام گرايي، افراطي تر است. احتمال تماس ايران و اعطاي کمک هاي مادي به اين حزب را هم نبايد فراموش کرد که اين امر مي تواند براي فضاي دموکراتيک تونس ويرانگر باشد.
مخالفان و رقييان حزب نهضت مي پرسند که با به قدرت رسيدن اين حزب، ساز و کار حمايتش از دستاوردهاي مدرنيسم، آزادي هاي عمومي و فردي و برابري حقوق شهروندي کدام است؟ و اساسا موضعش نسبت به جنبش نوپديد "سلفي ها" و مقوله "خشونت" در تونس چيست؟ شايد برخي از تونسيان مثل ايرانيان هنوز قول و قرارهاي آيت الله خميني را به ياد دارند که چگونه قبل از دستيابي به قدرت و در تبعيدگاهش در پاريس، مدينه فاضله اي را براي جامعه ايران ترسيم کرد که در آن کمونيست ها آزادي فعاليت خواهند داشت، زنان از حقوق برابر برخوردار خواهند شد، آّب و برق رايگان خواهد بود و عدالت اجتماعي برقرار. و البته همه اينها نه تنها تحقق نيافت بلکه جامعه ايران در اغلب عرصه ها، گام ها به عقب رفت و اکنون در انزواي بين المللي است.
اگر اين پرسش هاي تونسي ها بي پاسخ بماند و زماني تعادل نيروها به سود همين اسلام گرايان به ظاهر ميانه رو تغيير يابد، آيا فرآيند دموکراسي ادامه خواهد يافت يا تجربه تلخ تکرار انحصار طلبي و سلطه زورمدارانه و خونين بنيادگرايان شيعي در ايران و بنيادگرايان سني در افغانستان تکرار خواهد شد؟ گرچه شرايط بين المللي و منطقه اي ناشي از بهار عربي و سابقه تاريخي و موازنه نيروهاي سياسي درون جامعه تونس، باز توليد استبداد را دشوار مي سازد اما غفلت مي تواند پشيماني به بار آورد.
از باب قياس بايد گفت که حوزه علميه "جامع زيتونه" در تونس با گفتمان معتدلش در صد سال گذشته، دين ياوران و رهروان ميانه روي داشته است اما وجه غالب تربيت شدگان حوزه هاي علميه ايران را همگان مي شناسيم. سي و اندي سال است و ما آثار تازيانه هاي تندروي، تصلب و تعصب مذهبي، قومي و سياسي را روي جسم و جانمان حس مي کنيم.


[ نسخه چاپی ]     [ بازگشت به صفحه اول ]


اخبار
درگيري فيزيکي مردم با گشت ارشاد در ميدان درکه تهران
تجمع حق التدريسان و معلمان پيش دبستاني مقابل مجلس
روزنامه رسمي حكم ابطال رياست مرتضوي را چاپ نكرد
دلار 2023 تومان ، سكه 747 هزار تومان
اظهار ناتواني دولتي ها در جلسه مجمع تشخيص
مقابل شهرداري ملارد رخ داد خودسوزي مقابل چشم شهردار
بازداشت يک فعال سياسي عرب در حميديه
خواستار پايان اعتصاب غذاي کبودوند هستيم
رييس اتحاديه ناشران و كتابفروشان:كتابفروشان به تعطيلي فكر مي‌كنند :
فدراسيون دوچرخه‌سواري هم «تعليق» شد
اخبار دانشجوئی
کوي دانشگاه تهران ۱۰ روز قبل و بعد از ۱۸ تير تعطيل است
اجراي دستورالعمل پوشش دانشجويان از اول مهر/ انتقاد از نيروي انتظامي۱۳۹۱/۰۳/۲۰
۶۲ درصد مدال‌آوران ايراني رقابت‌هاي علمي جهاني از کشور رفتند
ادامه‌ي تنش در دانشگاه مازندران به دنبال مرگ يک دانشجو
گزارش شوراي دفاع از حق تحصيل
سخنان وزير علوم افشاي نقض آشکار حقوق دانشجويان است
تجمع اعتراضي دانشجويان علوم پزشکي در مقابل مجلس و وزارت بهداشت
نويد بهاري دانشجويان از پشت ميله هاي زندان
تجمع ۵ روزه‌ي دانشجويان علوم پايه در مقابل وزارت بهداشت
اعتراض داريوش اجلالي، دانشجوي دانشگاه ياسوج با دوختن لب‌هايش
 
کارگران دربند را آزاد کنید

دانشجویان دربند را آزاد کنید

برگی از تاریخ

با یاد یاران

اسامی قربانيان کشتار زندانيان سياسی در سال ۶۷





شورای دانشجویان و جوانان چپ ایران











خبرگزاری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران










آرشیو آثار کلاسیک مارکسیستی









Copyright 2004 © etehadefedaian.org - All Rights Reserved - Administration